Từ hệ giá trị quốc gia đến khát vọng phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới
12/06/2026
Sáng 12/6/2026, tại Trường Chính trị Nguyễn Chí Thanh (thành phố Huế), Viện Triết học thuộc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam phối hợp với Trường Chính trị Nguyễn Chí Thanh tổ chức Hội thảo khoa học “Phát huy hệ giá trị quốc gia Việt Nam hiện nay: Thực trạng và những vấn đề đặt ra trong giai đoạn mới”. Đây là một hoạt động khoa học quan trọng thuộc Chương trình khoa học xã hội và nhân văn cấp quốc gia “Nghiên cứu, phát huy giá trị và nguồn lực nhân văn phục vụ phát triển đất nước” (KX.03/21-30), nhằm góp phần làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn về hệ giá trị quốc gia Việt Nam trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới.
Phát biểu khai mạc và đề dẫn hội thảo, TS. Trần Tuấn Phong, nguyên Phó Viện trưởng Viện Triết học, Chủ nhiệm đề tài, nhấn mạnh rằng trong bối cảnh toàn cầu hóa, chuyển đổi số, hội nhập quốc tế sâu rộng và những biến động nhanh chóng của thế giới hiện nay, việc nghiên cứu, nhận diện và phát huy hệ giá trị quốc gia có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Hệ giá trị quốc gia không chỉ là nền tảng tinh thần của xã hội mà còn là nguồn lực nội sinh, là sức mạnh mềm và là động lực phát triển của đất nước trong giai đoạn mới.
Phát biểu chào mừng hội thảo, PGS.TS Nguyễn Tài Đông, Viện trưởng Viện Triết học, khẳng định nghiên cứu hệ giá trị quốc gia là một trong những hướng nghiên cứu trọng tâm của khoa học xã hội và nhân văn hiện nay, có ý nghĩa thiết thực đối với việc xây dựng con người Việt Nam, phát huy nguồn lực văn hóa và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. TS. Trần Nhật, Phó Hiệu trưởng Trường Chính trị Nguyễn Chí Thanh, cho rằng việc lựa chọn Huế làm địa điểm tổ chức hội thảo có ý nghĩa đặc biệt, bởi đây là vùng đất giàu truyền thống lịch sử, văn hóa, nơi hội tụ nhiều giá trị tiêu biểu của dân tộc và cũng là địa phương đang nỗ lực hiện thực hóa các giá trị ấy trong quá trình phát triển thành phố trực thuộc Trung ương.
Sau phiên khai mạc, hội thảo đã nghe sáu tham luận tiêu biểu của các nhà khoa học.
Mở đầu là tham luận của GS.TS Phạm Văn Đức với chủ đề “Hệ giá trị quốc gia Việt Nam và vai trò điều tiết của nó trong kỷ nguyên mới”. Từ góc nhìn triết học phát triển, tác giả khẳng định hệ giá trị quốc gia là “la bàn định hướng” cho sự phát triển đất nước, giúp bảo đảm sự thống nhất giữa phát triển kinh tế với phát triển con người, giữa tăng trưởng với tiến bộ và công bằng xã hội, giữa hội nhập quốc tế với giữ gìn bản sắc dân tộc. Theo GS.TS Phạm Văn Đức, trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, nguồn lực văn hóa và giá trị ngày càng trở thành yếu tố quyết định năng lực phát triển bền vững của mỗi quốc gia.
Tiếp đó, TS. Trần Tuấn Phong trình bày tham luận “Một vài suy nghĩ về mô hình chủ nghĩa xã hội Việt Nam: Tiếp cận từ góc độ hệ giá trị quốc gia”. Tham luận đã góp phần làm rõ hơn cơ sở giá trị của con đường phát triển mà Việt Nam đang lựa chọn, đồng thời khẳng định hệ giá trị quốc gia vừa là kết quả của quá trình lịch sử, vừa là mục tiêu hướng tới trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.
Tham luận của TS. Phan Hữu Chánh về “Mối quan hệ giữa hệ giá trị quốc gia và Nhà nước pháp quyền từ góc độ triết học” đã thu hút sự quan tâm của nhiều đại biểu. Tác giả cho rằng hệ giá trị quốc gia và Nhà nước pháp quyền có mối quan hệ biện chứng, tác động qua lại lẫn nhau. Nếu hệ giá trị quốc gia đóng vai trò định hướng thì Nhà nước pháp quyền chính là công cụ thể chế hóa, bảo vệ và hiện thực hóa các giá trị đó trong đời sống xã hội. Những phân tích về mối quan hệ giữa giá trị, thể chế và con người đã gợi mở nhiều vấn đề có ý nghĩa lý luận và thực tiễn trong quá trình hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
Một trong những tham luận nhận được sự quan tâm đặc biệt của hội thảo là bài viết “Phát huy hệ giá trị quốc gia Việt Nam từ thực tiễn phát triển đô thị di sản: Trường hợp thành phố Huế trong bối cảnh mới” của TS. Phan Thanh Hải. Từ thực tiễn phát triển của Huế sau khi trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, tác giả cho rằng hệ giá trị quốc gia không phải là những khái niệm trừu tượng mà được hiện thực hóa sinh động thông qua các giá trị văn hóa, lịch sử, di sản và con người cụ thể. Với hệ thống di sản văn hóa đồ sộ, bề dày lịch sử đặc sắc cùng truyền thống nhân văn sâu sắc, Huế là một minh chứng sinh động cho khả năng chuyển hóa các giá trị văn hóa thành nguồn lực phát triển. Tham luận đồng thời nhấn mạnh vai trò của văn hóa và con người trong chiến lược phát triển thành phố Huế theo hướng đô thị di sản, văn hóa, sinh thái, cảnh quan, thân thiện môi trường và thông minh.
Tiếp nối mạch nghiên cứu đó, TS. Trần Thị Hồng Minh trình bày tham luận “Phát huy hệ giá trị quốc gia Việt Nam theo tinh thần Đại hội XIV của Đảng”, tập trung phân tích những yêu cầu mới đặt ra đối với việc xây dựng và phát huy hệ giá trị quốc gia trong giai đoạn phát triển mới của đất nước. Tác giả cho rằng hệ giá trị quốc gia cần tiếp tục được cụ thể hóa thành các chính sách phát triển, thành chuẩn mực xã hội và động lực đổi mới sáng tạo.
Khép lại phiên tham luận là bài trình bày của TS. Nguyễn Thủy Tiên về “Phát triển văn hóa theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV để xây dựng con người Huế toàn diện trong kỷ nguyên mới”. Tham luận khẳng định văn hóa vừa là nền tảng tinh thần, vừa là nguồn lực phát triển, đồng thời nhấn mạnh vai trò của việc xây dựng con người Huế với những phẩm chất trí tuệ, nhân văn, sáng tạo và trách nhiệm trong bối cảnh hội nhập quốc tế.
Bên cạnh các tham luận được trình bày trực tiếp, kỷ yếu hội thảo gồm 15 bài viết khoa học với gần 164 trang nội dung đã cung cấp thêm nhiều góc nhìn phong phú về chủ đề nghiên cứu. Đáng chú ý là nghiên cứu của ThS. Nguyễn Hồng Đức về nhận thức của sinh viên đối với hệ giá trị quốc gia, dựa trên khảo sát hơn 360 sinh viên ở nhiều địa phương trên cả nước. Kết quả khảo sát cho thấy đa số sinh viên nhận thức được tầm quan trọng của hệ giá trị quốc gia nhưng mức độ hiểu biết còn chưa đồng đều, đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức giáo dục giá trị trong thời đại số. Bài viết của TS. Hồ Mạnh Tùng về tiếp biến văn hóa số trong thời đại trí tuệ nhân tạo cũng đặt ra những vấn đề mới liên quan đến nguy cơ “khủng hoảng giá trị” và vai trò điều tiết của hệ giá trị quốc gia trong môi trường số. Nhiều tham luận khác về giáo dục, phát triển bền vững, tư tưởng Hồ Chí Minh, kinh nghiệm quốc tế hay vai trò của các thiết chế xã hội cũng góp phần mở rộng không gian nghiên cứu của chủ đề này.
Tổng kết hội thảo, GS.TS Võ Khánh Vinh, Chủ nhiệm Chương trình KX.03/21-30, đánh giá cao chất lượng các tham luận và những trao đổi khoa học tại hội thảo. Theo ông, các nghiên cứu đã góp phần làm sáng tỏ nhiều vấn đề lý luận và thực tiễn quan trọng liên quan đến hệ giá trị quốc gia Việt Nam trong bối cảnh mới.
Hội thảo thống nhất nhận định rằng hệ giá trị quốc gia không chỉ là nền tảng tinh thần của xã hội mà còn là nguồn lực nội sinh đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển đất nước. Đó là sự kết tinh những giá trị cốt lõi được hình thành trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc, phản ánh bản sắc văn hóa, lý tưởng phát triển, khát vọng dân tộc và định hướng phát triển của Việt Nam trong thời đại mới.
Từ các tham luận và thảo luận, hội thảo đã làm rõ vai trò điều tiết của hệ giá trị quốc gia trên nhiều phương diện. Đó là vai trò định hướng mục tiêu phát triển đất nước, bảo đảm sự thống nhất giữa tăng trưởng kinh tế với phát triển con người; định hướng con đường phát triển gắn độc lập dân tộc với chủ nghĩa xã hội; củng cố những giá trị cốt lõi của xã hội Việt Nam hiện đại như hòa bình, độc lập, dân chủ, công bằng, văn minh và hạnh phúc; định hướng xây dựng và hoàn thiện thể chế phát triển; đồng thời nuôi dưỡng khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc trong kỷ nguyên mới.
Đặc biệt, hội thảo ghi nhận những đóng góp từ thực tiễn Huế thông qua các nghiên cứu của TS. Phan Thanh Hải, TS. Trần Thị Hồng Minh, TS. Hoàng Trần Như Ngọc và nhiều nhà khoa học khác. Các nghiên cứu này cho thấy hệ giá trị quốc gia không tồn tại như một hệ thống giá trị trừu tượng mà được hiện thực hóa thông qua các giá trị văn hóa, lịch sử và con người cụ thể ở từng địa phương, vùng miền. Trong đó, Huế được nhìn nhận như một trường hợp tiêu biểu về sự kết nối giữa di sản văn hóa, phát triển con người và phát triển bền vững.
Theo GS.TS Võ Khánh Vinh, hội thảo là một bước đi quan trọng trong quá trình triển khai Chương trình khoa học xã hội và nhân văn cấp quốc gia KX.03/21-30 gồm 22 nhiệm vụ nghiên cứu đang được thực hiện trên phạm vi cả nước. Những kết quả của hội thảo sẽ tiếp tục được nghiên cứu, tổng hợp và hoàn thiện thành các sản phẩm khoa học, đồng thời bổ sung các luận cứ phục vụ công tác tham mưu, tư vấn chính sách cho Đảng và Nhà nước trong quá trình xây dựng, hoàn thiện và phát huy hệ giá trị quốc gia Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.
Có thể nói, hội thảo khoa học tổ chức tại Huế lần này không chỉ góp phần làm sâu sắc hơn nhận thức lý luận về hệ giá trị quốc gia Việt Nam mà còn khẳng định một tư duy phát triển ngày càng rõ nét: trong kỷ nguyên mới, sức mạnh của một quốc gia không chỉ được đo bằng quy mô kinh tế hay trình độ công nghệ, mà còn được quyết định bởi sức mạnh văn hóa, chất lượng con người và hệ giá trị mà quốc gia đó lựa chọn, vun đắp và phát huy. Chính từ nền tảng ấy, hệ giá trị quốc gia sẽ trở thành động lực tinh thần, nguồn lực nội sinh và sức mạnh mềm để Việt Nam phát triển nhanh, bền vững và hiện thực hóa khát vọng vươn lên trong thế kỷ XXI.