Báo chí cách mạng trong thời đại số: Giữ vững bản lĩnh để dẫn dắt niềm tin
19/06/2026
Nhân kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam, bài phát biểu “Báo chí cách mạng Việt Nam trong thời đại số” của Tổng bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhân buổi gặp mặt 101 nhà báo tiêu biểu chiều ngày 16/6/2026 tại Phủ chủ tịch nước không chỉ là một thông điệp chúc mừng đội ngũ những người làm báo, mà còn là một định hướng chiến lược quan trọng đối với sự phát triển của nền báo chí cách mạng trong giai đoạn mới.
Điều đáng chú ý là Tổng Bí thư nhìn nhận rất rõ những thay đổi mang tính căn bản của môi trường truyền thông hiện nay. Chưa bao giờ con người tiếp cận thông tin dễ dàng như hôm nay. Chưa bao giờ việc sản xuất và phát tán thông tin lại nhanh chóng như hiện nay. Với sự phát triển của internet, mạng xã hội, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo, bất kỳ cá nhân nào cũng có thể trở thành một “nguồn phát tin”. Điều đó tạo ra cơ hội lớn cho dân chủ thông tin, nhưng đồng thời cũng kéo theo những thách thức chưa từng có về tin giả, thông tin sai lệch, thao túng dư luận và khủng hoảng niềm tin xã hội.
Trong bối cảnh ấy, quan điểm xuyên suốt của Tổng Bí thư là: càng nhiều thông tin, xã hội càng cần báo chí chính thống. Khi sự thật bị bao phủ bởi vô vàn tiếng ồn, báo chí cách mạng phải trở thành địa chỉ đáng tin cậy để người dân tìm đến. Đây có lẽ là thông điệp quan trọng nhất của bài viết. Báo chí không thể chỉ chạy đua về tốc độ, càng không thể chạy theo những cảm xúc nhất thời của đám đông. Sứ mệnh của báo chí là giúp công chúng hiểu đúng bản chất sự việc, phân biệt thật - giả, đúng - sai, thấy được trách nhiệm và giải pháp. Đó chính là giá trị mà mạng xã hội khó có thể thay thế.
Từ nhận thức đó, đồng chí Tổng Bí thư đã đưa ra một cách hiểu mới và sâu sắc về chuyển đổi số báo chí. Chuyển đổi số không đơn thuần là xây dựng báo điện tử hay mở thêm các tài khoản trên mạng xã hội. Đó là sự đổi mới toàn diện từ tư duy lãnh đạo, mô hình tòa soạn, quy trình sản xuất nội dung, quản trị dữ liệu, phân phối thông tin đến kinh tế báo chí và văn hóa nghề nghiệp. Nói cách khác, báo chí số không phải là báo chí cũ trên một nền tảng mới, mà là một phương thức hoạt động hoàn toàn mới trong một môi trường mới.
Đặc biệt, lần đầu tiên dữ liệu được đặt ở vị trí trung tâm như một trụ cột của báo chí hiện đại. Trong thế giới số, dữ liệu không chỉ là nguồn thông tin mà còn là công cụ kiểm chứng, là nền tảng để nâng cao tính thuyết phục và chất lượng của các tác phẩm báo chí. Cùng với đó là yêu cầu làm chủ không gian số, bảo vệ chủ quyền thông tin quốc gia và xây dựng một nền báo chí đối ngoại hiện đại, có khả năng kể câu chuyện Việt Nam với thế giới bằng ngôn ngữ toàn cầu nhưng vẫn mang đậm bản sắc Việt Nam.
Một điểm rất thực tiễn khác là cách tiếp cận đối với kinh tế báo chí. Trong nhiều năm qua, báo chí Việt Nam phải đối mặt với áp lực cạnh tranh khốc liệt từ các nền tảng xuyên biên giới. Tổng Bí thư Tô Lâm khẳng định kinh tế báo chí số không đối lập với bản chất báo chí cách mạng. Ngược lại, muốn giữ được chất lượng, bảo vệ bản quyền, đầu tư công nghệ và đào tạo nhân lực, báo chí phải có nguồn lực phát triển bền vững. Tuy nhiên, nguồn lực ấy phải phục vụ sứ mệnh báo chí chứ không được dẫn dắt báo chí đi chệch hướng bởi chủ nghĩa câu khách hay thương mại hóa thông tin.
Sau cùng, điều được nhấn mạnh nhiều nhất vẫn là con người. Dù công nghệ phát triển đến đâu thì nhà báo vẫn là nhân tố quyết định chất lượng báo chí. Nhà báo thời đại số phải giỏi công nghệ, thành thạo dữ liệu, hiểu mạng xã hội, nhưng đồng thời phải giữ được bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội. Ba câu hỏi mà Tổng Bí thư đặt ra trước khi đăng tải một tác phẩm báo chí: “Có đúng không? Có cần thiết không? Có ích cho xã hội không?” có thể xem là một chuẩn mực nghề nghiệp ngắn gọn nhưng sâu sắc đối với báo chí hôm nay.
Nhìn tổng thể, bài viết của đồng chí Tổng Bí thư không chỉ là một sự tổng kết thực tiễn báo chí trong thời đại số mà còn là một cương lĩnh hành động cho báo chí cách mạng Việt Nam trong những năm tới. Thông điệp ấy có thể được cô đọng trong một mệnh đề: báo chí Việt Nam phải hiện đại hơn nhưng không được dễ dãi hơn; phải nhanh hơn nhưng trước hết phải đúng hơn; phải hội nhập sâu rộng hơn nhưng vẫn giữ vững bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân.
Trong kỷ nguyên số đầy biến động, niềm tin sẽ trở thành tài sản quý giá nhất của báo chí. Và chính báo chí cách mạng, với truyền thống hơn một thế kỷ đồng hành cùng dân tộc, phải là lực lượng tiên phong kiến tạo, gìn giữ và lan tỏa niềm tin ấy.