Hướng dẫn về chức năng, nhiệm vụ của đơn vị sự nghiệp công lập văn hóa, thể thao cấp xã
05/10/2026
Ngày 30 tháng 9 năm 2026, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ban hành Thông tư số 25/2026/TT-BVHTTDL hướng dẫn chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của đơn vị sự nghiệp công lập được giao thực hiện nhiệm vụ trong lĩnh vực văn hóa, thể thao thuộc UBND xã, phường, đặc khu. Thông tư có hiệu lực thi hành từ ngày 15/11/2026.
Theo đó, việc ban hành Thông tư tạo cơ sở để các đơn vị sự nghiệp công lập ở cấp xã thực hiện thống nhất chức năng cung cấp dịch vụ sự nghiệp công phục vụ xã hội, đồng thời hỗ trợ chính quyền địa phương thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước trong lĩnh vực văn hóa, thể thao. Qua đó, góp phần đưa các hoạt động văn hóa, thể thao đến gần hơn với người dân, phát huy vai trò của văn hóa cơ sở trong xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, nâng cao đời sống tinh thần và tăng cường sự gắn kết trong cộng đồng.
Theo Thông tư, các đơn vị sự nghiệp công lập thuộc UBND cấp xã có nhiệm vụ xây dựng, ban hành theo thẩm quyền hoặc trình cấp có thẩm quyền phê duyệt chương trình, kế hoạch hoạt động văn hóa, thể thao hằng năm hoặc theo giai đoạn. Trên cơ sở đó, tổ chức các hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ phục vụ nhiệm vụ chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội của địa phương. Các hoạt động văn hóa, văn nghệ, hội thi, hội diễn, liên hoan văn nghệ quần chúng, tuyên truyền lưu động, cổ động trực quan, triển lãm, vui chơi, giải trí... được tổ chức theo chương trình, kế hoạch, phù hợp với điều kiện thực tế và nhu cầu của Nhân dân. Đây là những hoạt động có ý nghĩa thiết thực trong việc tạo dựng không gian sinh hoạt văn hóa tại cơ sở, khuyến khích người dân tham gia và phát huy năng lực sáng tạo văn hóa từ cộng đồng.
Một trong những nội dung đáng chú ý là yêu cầu xây dựng, duy trì và phát triển các câu lạc bộ, đội, nhóm sở thích về văn hóa, nghệ thuật, thể dục, thể thao và các hình thức sinh hoạt phù hợp với nhu cầu của Nhân dân, lấy người dân làm trung tâm. Điều này góp phần chuyển hoạt động văn hóa cơ sở từ việc tổ chức các chương trình đơn lẻ sang xây dựng môi trường sinh hoạt văn hóa thường xuyên, đa dạng và gắn với đời sống cộng đồng. Cùng với đó, các đơn vị có trách nhiệm tuyên truyền, vận động Nhân dân tham gia Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”; thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang, lễ hội và nơi công cộng; xây dựng môi trường văn hóa, giữ gìn cảnh quan và phát huy những giá trị văn hóa tốt đẹp của địa phương. Đây là cơ sở quan trọng để các địa phương chủ động bảo tồn những giá trị văn hóa đặc trưng, đồng thời tạo điều kiện để các giá trị ấy tiếp tục hiện diện trong đời sống đương đại, nhất là thông qua các hoạt động cộng đồng, câu lạc bộ, trường học, nhà văn hóa và các thiết chế văn hóa ở cơ sở.
Bên cạnh hoạt động văn hóa, nghệ thuật và thể thao, Thông tư dành nội dung quan trọng cho hoạt động thư viện. Các đơn vị sự nghiệp công lập được giao thực hiện các hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ về thư viện; xây dựng, xử lý, lưu giữ, bảo quản, khai thác và phát triển tài nguyên thông tin; tạo lập, cung cấp sản phẩm thông tin thư viện và dịch vụ thư viện. Đặc biệt, các hoạt động phát triển văn hóa đọc, luân chuyển tài nguyên thông tin đến thư viện cộng đồng, thư viện tư nhân có phục vụ cộng đồng trên địa bàn và hỗ trợ, hướng dẫn chuyên môn, nghiệp vụ đối với không gian đọc, phòng đọc cơ sở được xác định là một trong những nhiệm vụ của đơn vị. Điều này góp phần mở rộng khả năng tiếp cận sách, tài liệu và tri thức cho người dân ngay tại địa bàn cư trú, nhất là ở những khu vực mà người dân còn hạn chế điều kiện tiếp cận các thiết chế văn hóa, thư viện tập trung. Qua đó, thư viện không chỉ là nơi lưu giữ và cung cấp tài liệu mà ngày càng trở thành một không gian học tập, đọc sách, chia sẻ tri thức và phục vụ cộng đồng.
Trong bối cảnh chuyển đổi số, Thông tư cũng đặt yêu cầu các đơn vị thực hiện công tác thống kê, báo cáo về hoạt động chuyên môn; ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong thực hiện nhiệm vụ được giao. Đây là định hướng quan trọng để các hoạt động văn hóa, thể thao và thư viện ở cơ sở từng bước đổi mới phương thức phục vụ, tăng khả năng kết nối và tiếp cận người dân. Việc ứng dụng công nghệ không chỉ phục vụ công tác quản lý mà còn mở rộng phương thức cung cấp thông tin, tài nguyên thư viện, giới thiệu các hoạt động văn hóa, thể thao và quảng bá những giá trị văn hóa đặc trưng của địa phương. Cùng với đó, việc tổ chức, hướng dẫn tập luyện thể dục, thể thao; tổ chức và tham gia các giải thi đấu, hội thi, hoạt động giao lưu; bảo tồn và phát triển các môn thể thao dân tộc, trò chơi dân gian phù hợp với đặc điểm địa phương sẽ góp phần xây dựng đời sống văn hóa cơ sở phong phú, lành mạnh.
Thông tư số 25/2026/TT-BVHTTDL nhấn mạnh về vai trò của các đơn vị sự nghiệp công lập trong việc đưa hoạt động văn hóa, thể thao và thư viện đến gần người dân. Từ xây dựng đời sống văn hóa, phát triển văn hóa đọc, bảo tồn di sản văn hóa truyền thống đến tổ chức các hoạt động thể thao và sinh hoạt cộng đồng, văn hóa cơ sở được đặt trong mối quan hệ trực tiếp với nhu cầu và sự tham gia của Nhân dân.