PHÁT TRIỂN DU LỊCH HUẾ: VĂN HÓA – THỂ THAO PHẢI THỰC SỰ GIỮ VAI TRÒ DẪN DẮT
07/01/2026
Việc UBND thành phố Huế ban hành Kế hoạch số 275/KH- UBND ngày 25 tháng 6 năm 2025 triển khai Đề án phát triển du lịch, dịch vụ du lịch giai đoạn 2025–2030, tầm nhìn đến năm 2045 cho thấy một bước chuyển quan trọng trong tư duy phát triển của thành phố trực thuộc Trung ương trẻ nhất cả nước. Trong bối cảnh Huế xác định con đường phát triển dựa trên văn hóa, di sản và bản sắc cố đô, du lịch – dịch vụ không chỉ là một ngành kinh tế mũi nhọn, mà còn là “không gian thực hành” để chuyển hóa các giá trị văn hóa thành động lực phát triển bền vững.
Nhìn tổng thể, Kế hoạch được xây dựng công phu, có cấu trúc đầy đủ, bao quát hầu hết các lĩnh vực then chốt của phát triển du lịch hiện đại: từ cơ chế chính sách, hạ tầng, sản phẩm, xúc tiến quảng bá, nguồn nhân lực đến chuyển đổi số, liên kết hợp tác. Việc ban hành kèm danh mục nhiệm vụ, dự án ưu tiên và phân công cụ thể cho các sở, ngành thể hiện tinh thần chủ động, tránh tình trạng chung chung, hình thức. Đây là điểm đáng ghi nhận, phản ánh quyết tâm chính trị cao của lãnh đạo thành phố trong việc đưa du lịch trở thành một trụ cột phát triển thực chất.
Tuy nhiên, cũng cần thẳng thắn nhìn nhận rằng: giữa một bản kế hoạch “đúng, đủ” và một chương trình hành động “chạy được, tạo đột phá” vẫn còn một khoảng cách không nhỏ. Khoảng cách ấy không nằm ở chủ trương, mà nằm ở cách tổ chức thực hiện, ở năng lực điều phối liên ngành, và đặc biệt là ở việc xác định đúng vai trò dẫn dắt của những lĩnh vực cốt lõi làm nên sức cạnh tranh của du lịch Huế.
Trước hết, xét về tính khả thi, Kế hoạch hiện nay còn bộc lộ nguy cơ dàn trải. Số lượng nhiệm vụ, đề án, dự án được liệt kê khá nhiều, trải rộng trên nhiều lĩnh vực, nhiều không gian. Nếu không có cơ chế xác định thứ tự ưu tiên rõ ràng, rất dễ dẫn đến tình trạng “mạnh ai nấy làm”, phân tán nguồn lực, thiếu điểm nhấn. Trong điều kiện ngân sách còn hạn chế, yêu cầu cấp thiết đặt ra là phải biết chọn việc trọng tâm, việc then chốt để làm trước, tạo hiệu ứng lan tỏa, từ đó kéo theo các lĩnh vực khác cùng phát triển.
Bên cạnh đó, Kế hoạch chưa thể hiện rõ một hệ thống chỉ số đánh giá kết quả đầu ra. Phát triển du lịch không thể chỉ đo bằng số lượng văn bản được ban hành hay số sự kiện được tổ chức, mà cần được lượng hóa bằng các chỉ số cụ thể như thời gian lưu trú bình quân, mức chi tiêu của du khách, mức độ hài lòng, tỷ lệ quay lại, hay giá trị gia tăng từ các sản phẩm du lịch văn hóa đặc thù. Thiếu những chỉ số này, công tác giám sát, điều chỉnh chính sách sẽ gặp nhiều khó khăn, dễ rơi vào tình trạng làm nhiều nhưng hiệu quả chưa tương xứng.
Một vấn đề khác cần đặc biệt lưu ý là cơ chế điều phối liên ngành. Du lịch vốn là ngành kinh tế tổng hợp, liên thông chặt chẽ với văn hóa, di sản, môi trường, giao thông, an ninh trật tự, y tế, thương mại. Kế hoạch đã phân công nhiều sở, ngành cùng tham gia, nhưng nếu thiếu một cơ chế điều phối đủ mạnh, đủ thẩm quyền, thì rất dễ xảy ra tình trạng mỗi ngành thực hiện tốt “phần việc của mình”, nhưng tổng thể lại thiếu sự gắn kết, đồng bộ. Trong bối cảnh Huế phát triển du lịch dựa trên di sản – lĩnh vực vốn đòi hỏi sự cẩn trọng và thống nhất cao – vấn đề này càng trở nên cấp thiết.
Tuy nhiên, điểm cần được phân tích sâu hơn, và cũng là nội dung mang tính quyết định đối với thành công của Đề án, chính là vai trò của ngành Văn hóa – Thể thao trong phát triển du lịch Huế. Thực tiễn nhiều năm qua cho thấy, lợi thế cạnh tranh lớn nhất, khác biệt nhất của Huế không nằm ở quy mô hạ tầng hay số lượng cơ sở lưu trú, mà nằm ở chiều sâu văn hóa, ở hệ thống di sản vật thể và phi vật thể độc đáo, ở không gian lễ hội, nghệ thuật, ẩm thực, áo dài, bảo tàng, ở khả năng tổ chức các sự kiện văn hóa – thể thao có bản sắc riêng.
Không có sản phẩm du lịch Huế nào tách rời yếu tố văn hóa. Một tour tham quan di tích, một chương trình biểu diễn nghệ thuật, một lễ hội, một sự kiện thể thao, thậm chí một không gian kinh tế đêm, nếu thiếu sự dẫn dắt của tư duy văn hóa, rất dễ bị thương mại hóa thô, làm nghèo giá trị di sản và bào mòn hình ảnh điểm đến. Vì vậy, trong Kế hoạch triển khai Đề án phát triển du lịch, ngành Văn hóa – Thể thao không thể chỉ dừng lại ở vai trò “phối hợp tổ chức lễ hội, sự kiện”, mà cần được xác định là trụ cột nội dung, là lực lượng bảo đảm chất lượng, chiều sâu và tính bền vững của sản phẩm du lịch Huế.
Ở đây, vai trò của ngành Văn hóa – Thể thao cần được thể hiện rõ hơn ở ba phương diện. Thứ nhất, là vai trò chủ trì hoặc đồng chủ trì trong việc xây dựng, chuẩn hóa hệ thống sản phẩm du lịch văn hóa đặc thù của Huế, từ di sản cung đình, lễ hội truyền thống, nghệ thuật biểu diễn, ẩm thực đến áo dài, bảo tàng, không gian sáng tạo. Thứ hai, là vai trò thẩm định, định hướng nội dung khai thác du lịch tại các không gian di tích, đảm bảo hài hòa giữa bảo tồn và phát triển, giữa lợi ích kinh tế và giá trị văn hóa lâu dài. Thứ ba, là vai trò dẫn dắt trong phát triển các mô hình mới như kinh tế đêm gắn với di sản, thể thao sự kiện, du lịch học đường, du lịch sáng tạo – những lĩnh vực nếu không được quản trị tốt sẽ tiềm ẩn nhiều rủi ro về môi trường văn hóa và cảnh quan.
Nhấn mạnh vai trò của ngành Văn hóa – Thể thao không có nghĩa là làm mờ vai trò của các ngành khác, mà ngược lại, nhằm tạo ra một trục giá trị rõ ràng để các ngành cùng phối hợp hiệu quả hơn. Khi văn hóa và di sản được đặt ở vị trí trung tâm, các hoạt động đầu tư hạ tầng, xúc tiến quảng bá, chuyển đổi số hay thu hút doanh nghiệp sẽ có định hướng rõ ràng, tránh tình trạng phát triển nóng, chạy theo số lượng mà đánh đổi bản sắc.
Huế đang đứng trước một cơ hội lớn để tái định vị mình trên bản đồ du lịch quốc gia và quốc tế, không phải bằng cách cạnh tranh về quy mô hay tốc độ, mà bằng chiều sâu, chất lượng và bản sắc. Kế hoạch triển khai Đề án phát triển du lịch, dịch vụ giai đoạn 2025–2030 đã mở ra một khung hành động quan trọng. Vấn đề còn lại là tổ chức thực hiện như thế nào để văn hóa thực sự trở thành nguồn lực, di sản thực sự trở thành động lực, và ngành Văn hóa – Thể thao thực sự giữ vai trò dẫn dắt trong hành trình đưa du lịch Huế phát triển bền vững, xứng tầm một đô thị di sản trực thuộc Trung ương.