HUẾ – ĐƯỜNG ĐUA DI SẢN GIỮA LÒNG CỐ ĐÔ
09/04/2026
Giữa nhịp sống đương đại đang vận động mạnh mẽ, Huế, vùng đất từng là kinh đô của Việt Nam suốt hơn một thế kỷ, lại có một cách rất riêng để kể câu chuyện của mình: không chỉ bằng di tích, lễ hội hay ký ức lịch sử, mà bằng chính những cung đường sống động, nơi quá khứ và hiện tại giao thoa.
Chặng đua xe đạp xuyên Việt năm 2026 với chủ đề “Non sông liền một dải”, dự kiến diễn ra tại thành phố Huế với lộ trình mới, dài khoảng 4,3km với 12 vòng đua, kết nối hai bờ bắc – nam sông Hương tuyến cầu Phú Xuân – Dã Viên, đi qua 24 địa danh tiêu biểu, chính là một “sân khấu mở” độc đáo. Ở đó, mỗi vòng quay bánh xe không chỉ là cuộc cạnh tranh thể thao mà còn là hành trình xuyên qua các lớp trầm tích văn hóa – lịch sử của vùng đất Cố đô.
Một đường đua – nhiều lớp ký ức
Điểm đặc biệt của chặng đua này không nằm ở độ dài hay độ khó kỹ thuật, mà ở chính không gian mà nó đi qua, một “bảo tàng sống” giữa lòng đô thị di sản.
Xuất phát từ quảng trường Bia Quốc Học, đoàn đua năm nay sẽ chạy theo trục không gian trung tâm của Huế, nơi hội tụ dày đặc các công trình kiến trúc, thiết chế văn hóa và dấu tích lịch sử quan trọng. Nếu tính từ cầu Phú Xuân, điểm nối giữa hai bờ nam – bắc sông Hương, đường đua năm 2026 thực sự là một “cung đường di sản”, vì thế cầu Phú Xuân không chỉ là một công trình giao thông hiện đại, mà còn là điểm kết nối giữa hai bờ di sản: phía Nam là khu đô thị hiện đại, phía Bắc là Hoàng thành xưa.
Từ cầu Phú Xuân, đoàn đua lướt qua Bệnh viện Trung ương Huế, một trong những trung tâm y tế lớn nhất miền Trung, được vua Thành Thái ra sắc Chỉ thành lập từ hơn 100 năm trước, nơi không chỉ chăm sóc sức khỏe mà còn ghi dấu nhiều giai đoạn lịch sử quan trọng, từ thời chiến tranh đến thời kỳ hội nhập.
Ngay gần đó là UBND thành phố Huế (Phủ Thừa Thiên xưa), là công trình mang dấu ấn kiến trúc Pháp, từng là trung tâm hành chính qua nhiều thời kỳ, thể hiện rõ quá trình chuyển đổi từ kinh đô phong kiến sang đô thị hiện đại.
Dòng chảy giáo dục và ký ức đô thị
Chặng đua đi qua khu vực có thể xem là “trái tim giáo dục” của Huế, nơi hội tụ những ngôi trường danh tiếng và giàu truyền thống.
Trường Đồng Khánh, nay là Trường THPT Hai Bà Trưng, từng là một trong những trường nữ sinh danh giá nhất Đông Dương.
Bên cạnh đó là Trường Quốc học Huế, với sắc đỏ đặc trưng, nơi từng ghi dấu bước chân của nhiều nhân vật lịch sử, trong đó có Chủ tịch Hồ Chí Minh. Tượng đài của người trong trang phục áo dài ngũ thân vẫn sừng sừng giữa sân trường như một biểu tượng tuyệt đẹp về con người xứ Huế.
Ngay đối diện cổng trường là Đài tưởng niệm Chiến sĩ trận vong (Bia Quốc học) – một công trình mang tính biểu tượng, vừa là dấu tích lịch sử, vừa là không gian tưởng niệm.
Không xa là Bảo tàng Hồ Chí Minh Thành phố Huế, nơi lưu giữ ký ức về quãng thời gian Người từng sống và học tập tại Huế hơn 10 năm, một giai đoạn quan trọng hình thành tư tưởng yêu nước.
Tất cả các công trình trên đều nằm trên tuyến đường Lê Lợi, thấp thoáng giữa những hàng cây cổ thụ xanh mướt của xứ Huế.
Không gian văn hóa – nghệ thuật và sáng tạo
Tiếp nối hành trình là chuỗi các thiết chế văn hóa – nghệ thuật đặc sắc.
Tòa nhà số 5 Lê Lợi (Azerai La Residence) – nguyên là dinh thự Toàn quyền, nay trở thành khách sạn cao cấp, là ví dụ tiêu biểu cho việc tái sử dụng di sản.
Đại học Huế, được thành lập từ năm 1957, là trung tâm đào tạo lớn của miền Trung, góp phần quan trọng trong phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.
Học viện Âm nhạc Huế – Nhà hát Sông Hương là nơi bảo tồn và lan tỏa các giá trị âm nhạc truyền thống – đương đại, đồng thời mở ra không gian sáng tạo mới. Đây là một trong những nhà hát đẹp và ấn tượng của Việt Nam.
Cung Thiếu nhi là nơi nuôi dưỡng thế hệ trẻ, những người sẽ tiếp nối hành trình gìn giữ và phát huy di sản.
Dấu ấn giao thông – đô thị và ký ức công nghiệp
Đoàn đua tiếp tục đi qua Ga Huế với tên cũ là Ga Trường Súng, được xây dựng từ năm 1908, một trong những nhà ga đẹp nhất Việt Nam, mang đậm dấu ấn kiến trúc Pháp.
Cầu Dã Viên, hoàn thành năm 2012, với 5 nhịp, dài 542,5m bắc ngang qua cồn Dã Viên, là tuyến giao thông quan trọng kết nối bắc nam qua thành phố.
Cầu đường sắt Dã Viên, thường bị gọi nhầm là cầu Bạch Hổ, một trong những cầu đường sắt sớm nhất ở miền Trung, bắc ngang qua sông Hương và cồn Dã Viên để cùng với cây cầu đường bộ mang tên Dã Viên tạo nên một không gian giao thông – cảnh quan đặc biệt, gắn với khu vườn “Dữ Dã Viên” nổi tiếng thời vua Tự Đức. Khu vực Cồn Dã Viên rộng hơn 10 héc ta, nay trở thành một công viên xanh giữa lòng thành phố.
Trục di sản Hoàng thành – linh hồn của Huế
Khi đoàn đua tiến vào khu vực phía Bắc sông Hương, không gian Hoàng thành mở ra với những biểu tượng cốt lõi của Huế.
Di tích Quan Tượng Đài nằm trên góc tây nam Kinh thành, nơi triều Nguyễn từng quan sát thiên văn, khí tượng, cho thấy tầm nhìn khoa học sớm của một vương triều.
Cửa Nhà Đồ là một trong những cửa quan trọng của Kinh thành, gắn với các hoạt động hậu cần cung đình xưa.
Đối diện với Cửa Nhà Đồ là Cầu Bán Nguyệt, một công trình mới được xây dựng bằng gỗ lim trên sông Hương. Dù mới xuất hiện, cây cầu nhanh chóng trở thành điểm nhấn cảnh quan độc đáo, là nơi lý tưởng để người dân và du khách dừng chân, hóng mát và tiếp cận gần hơn với dòng sông, một cách rất “Huế”, nhẹ nhàng mà sâu lắng.
Tiếp đó là cửa Quảng Đức (tục danh là cửa Ngăn Dưới), một trong những chiếc cổng thành bị chiến tranh và thiên tai làm sập đổ hoàn toàn, nay đã được phục hồi nguyên vẹn.
Nổi bật nhất là Kỳ Đài Huế, được xây dựng từ năm 1807 dưới triều Gia Long. Công trình gồm ba tầng xếp chồng, tượng trưng cho Thiên – Địa – Nhân, thể hiện triết lý vũ trụ quan phương Đông. Không chỉ là biểu tượng của cố đô, Kỳ Đài còn được xem như mốc số “0” của thành phố Huế, nơi khởi nguồn cho các trục không gian đô thị.
Ngay phía trước Kỳ Đài là Phu Văn Lâu, công trình kiến trúc gỗ 2 tầng xinh xắn này do vua Gia Long cho dựng từ năm 1819. Đây từng là nơi niêm yết “bảng vàng” các tiến sĩ tân khoa, cùng các chiếu chỉ, công văn quan trọng của triều đình, một biểu tượng của học vấn, khoa cử và truyền thống hiếu học.
Sát bờ sông là toà Nghênh Lương đình, vốn là một phần trong hành cung Hương Giang xưa, là nơi vua nghỉ chân, hóng mát vào mùa hè, cũng là bến đỗ của các ngự thuyền.
Tiếp đó là Cửa Thể Nhơn (dân gian gọi là cửa Ngăn Trên), là một trong 4 cửa của Kinh thành ở mặt Nam, gắn với nghi lễ và trật tự cung đình.
Không gian đời sống và ký ức dân gian
Không chỉ có di tích, chặng đua còn đi qua những không gian đời sống rất “Huế”.
Bến đò Thừa Phủ gợi nhớ một thời mà giao thông kết nối hai bờ nam – bắc sông Hương phải dùng thuyền. Bến đò ấy gắn liền với hình ảnh những nữ sinh Đồng Khánh với tà áo dài màu xanh, màu tím bất hủ.
Còn Bến xe Nguyễn Hoàng lại phản ánh nhịp sống đô thị hiện đại.
Tất cả đều xoay quanh Sông Hương, dòng sông vừa là cảnh quan, vừa là trục kết nối văn hóa, lịch sử và đời sống của xứ Huế, một trong những dòng sông đẹp nhất trên thế giới:
Con sông giùng giằng, con sông không chảy
Sông chảy vào lòng, nên Huế rất sâu
(Thu Bồn)
Khi thể thao trở thành “ngoại giao văn hóa”
Chặng đua 4,3km với 12 vòng không chỉ là thử thách thể lực đối với các vận động viên, mà còn là một chặng đua tuyệt đẹp khi họ được đi qua một “bản đồ sống” của xứ Huế thơ mộng và giàu bản sắc văn hoá.
Mỗi vòng đua là một lần kể lại câu chuyện của vùng đất này, từ kinh đô xưa đến thành phố trực thuộc Trung ương hôm nay.
Trong bối cảnh Huế đang hướng tới xây dựng đô thị di sản, thành phố Festival, trung tâm văn hóa – du lịch đặc sắc, sự kiện này mang ý nghĩa vượt ra ngoài thể thao. Đây là cơ hội để cố đô quảng bá hình ảnh Huế qua truyền hình trực tiếp; kết nối di sản với đời sống hiện đại; và khẳng định vai trò của văn hóa như một nguồn lực phát triển
Một đường đua – một thông điệp
“Non sông liền một dải” không chỉ là khẩu hiệu, mà là tinh thần xuyên suốt của hành trình.
Tại Huế, thông điệp ấy được thể hiện qua từng cây cầu, từng di tích, từng dòng chảy văn hóa nối liền quá khứ – hiện tại – tương lai.
Huế không chỉ là nơi để đi qua. Mà là nơi để cảm nhận.
Và trong chặng đua này, Huế sẽ được kể bằng tốc độ, bằng hình ảnh, và bằng chiều sâu của một đô thị di sản đang vươn mình mạnh mẽ.