Khoa học, công nghệ và chuyển đổi số: Động lực mới cho bước chuyển của Huế
02/04/2026
Trong dòng chảy phát triển mạnh mẽ của đất nước, khi yêu cầu về chất lượng tăng trưởng, năng suất lao động và năng lực cạnh tranh ngày càng trở nên cấp thiết, việc Thành ủy Huế ban hành Nghị quyết số 05-NQ/TU ngày 01/4/2026 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số giai đoạn 2026–2030, tầm nhìn đến năm 2035 là một bước đi kịp thời và có ý nghĩa chiến lược.
Không chỉ đơn thuần là một văn bản định hướng, nghị quyết này cho thấy một chuyển động rõ ràng trong tư duy phát triển: từ cách tiếp cận truyền thống sang mô hình tăng trưởng dựa trên tri thức, công nghệ và dữ liệu. Với Huế, một đô thị di sản - thành phố trực thuộc Trung ương, thì đây không chỉ là một lựa chọn, mà là con đường tất yếu.
Điểm đáng chú ý trước hết là cách tiếp cận toàn diện và có hệ thống. Khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không được nhìn nhận tách rời, mà được đặt trong mối quan hệ chặt chẽ với cải cách quản trị, với phát triển kinh tế và với chất lượng đời sống xã hội. Điều này thể hiện một nhận thức ngày càng rõ hơn: chuyển đổi số không chỉ là câu chuyện của công nghệ, mà là quá trình tái cấu trúc toàn diện một đô thị.
Cùng với đó, nghị quyết đã thẳng thắn nhìn nhận thực trạng, chỉ ra những “điểm nghẽn” cần tháo gỡ: khoa học - công nghệ chưa thực sự trở thành động lực phát triển; liên kết giữa nghiên cứu và ứng dụng còn hạn chế; nguồn nhân lực chất lượng cao còn thiếu; chuyển đổi số chưa tạo ra những chuyển biến rõ nét trong kinh tế số và năng suất lao động.
Chính sự nhìn nhận thẳng thắn này giúp nghị quyết tránh được cách tiếp cận hình thức, đồng thời đặt ra yêu cầu phải hành động thực chất hơn trong thời gian tới.
Một trong những điểm mạnh của nghị quyết là hệ thống mục tiêu được lượng hóa rõ ràng. Những con số như kinh tế số đạt tối thiểu 30% GRDP vào năm 2030, chi cho R&D đạt từ 1,5% GRDP, hay việc phấn đấu đưa các chỉ số cải cách hành chính, chuyển đổi số, năng lực cạnh tranh vào nhóm dẫn đầu cả nước không chỉ thể hiện quyết tâm, mà còn tạo ra một “thước đo” cụ thể cho quá trình triển khai.
Trong quản trị hiện đại, điều quan trọng không chỉ là đặt mục tiêu, mà là khả năng đo lường và đánh giá kết quả.
Ở chiều sâu hơn, nghị quyết thể hiện một tinh thần rất đáng chú ý: chuyển từ “làm cho có” sang “làm để có kết quả”. Việc nhấn mạnh yêu cầu “tạo ra kết quả thực chất, đo lường được” không chỉ là một thông điệp, mà nếu được thực hiện nghiêm túc, sẽ góp phần thay đổi cách vận hành của cả hệ thống. Khi mỗi chương trình, mỗi dự án đều gắn với đầu ra cụ thể, với hiệu quả thực tiễn, thì tự thân bộ máy sẽ có xu hướng tinh gọn hơn, trách nhiệm hơn.
Nhìn vào các nhóm giải pháp, có thể thấy nghị quyết đã lựa chọn đúng những trụ cột nền tảng. Trước hết là thể chế và chính sách, yếu tố quyết định môi trường phát triển. Việc tiếp tục hoàn thiện cơ chế, khuyến khích hợp tác công – tư, phát triển các quỹ đầu tư, thúc đẩy cơ chế thử nghiệm công nghệ mới… là những hướng đi cần thiết để giải phóng nguồn lực xã hội cho đổi mới sáng tạo.
Tiếp đến là hạ tầng số và dữ liệu, được xem là “hạ tầng của hạ tầng”. Việc xây dựng nền tảng dữ liệu dùng chung, phát triển các hệ thống điều hành đô thị thông minh, tiến tới mô hình “bản sao số” cho quản lý đô thị không chỉ phục vụ quản trị mà còn mở ra không gian mới cho phát triển kinh tế số. Trong một đô thị di sản như Huế, dữ liệu không chỉ là công cụ quản lý, mà còn có thể trở thành tài nguyên cho sáng tạo, cho du lịch và cho các ngành công nghiệp văn hóa.
Một trụ cột quan trọng khác là nguồn nhân lực. Nghị quyết đã đặt ra yêu cầu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, gắn đào tạo với nhu cầu thị trường, thúc đẩy giáo dục STEM, nâng cao năng lực số cho đội ngũ cán bộ và toàn xã hội.
Điều này cho thấy một nhận thức đúng: chuyển đổi số trước hết là chuyển đổi con người.
Đáng chú ý, nghị quyết cũng đã mở rộng trọng tâm sang khu vực doanh nghiệp và thị trường khoa học công nghệ. Từ việc hỗ trợ thương mại hóa kết quả nghiên cứu, phát triển sản phẩm chủ lực, đến xây dựng hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo, có thể thấy định hướng đã chuyển mạnh từ khu vực công sang toàn xã hội. Đây là điều kiện quan trọng để khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo thực sự đi vào đời sống, trở thành động lực phát triển.
Tuy nhiên, từ tầm nhìn đến thực tiễn luôn là một khoảng cách cần được lấp đầy bằng hành động cụ thể. Với một nghị quyết có phạm vi rộng và mục tiêu lớn như vậy, thách thức không nằm ở định hướng, mà ở cách tổ chức thực hiện.
Trước hết, việc xác định trọng tâm, trọng điểm sẽ có ý nghĩa quyết định. Trong điều kiện nguồn lực có hạn, nếu triển khai dàn trải, hiệu quả sẽ khó đạt như kỳ vọng. Ngược lại, nếu tập trung vào một số lĩnh vực có tính lan tỏa cao, như dữ liệu số, chính quyền số, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo gắn với Đại học Huế, hay chuyển đổi số trong các ngành kinh tế có lợi thế, thì sẽ tạo ra những bước đột phá rõ nét hơn.
Một yếu tố quan trọng khác là nguồn lực. Các mục tiêu lớn về hạ tầng, về kinh tế số, về đổi mới sáng tạo đều đòi hỏi nguồn đầu tư không nhỏ. Vì vậy, cùng với ngân sách nhà nước, việc tạo dựng môi trường thuận lợi để thu hút nguồn lực xã hội, đặc biệt là khu vực doanh nghiệp, sẽ đóng vai trò then chốt.
Bên cạnh đó, yêu cầu về phối hợp liên ngành và năng lực điều hành cũng đặt ra ngày càng cao. Chuyển đổi số không thuộc riêng một lĩnh vực nào, mà đòi hỏi sự kết nối giữa các ngành, các cấp. Nếu thiếu một cơ chế điều phối hiệu quả, nguy cơ phân tán nguồn lực và chồng chéo trong triển khai là điều cần được tính đến.
Và trên hết, yếu tố con người, đặc biệt là vai trò của người đứng đầu, sẽ quyết định thành công của nghị quyết. Khi trách nhiệm được gắn với kết quả, khi kỷ luật thực thi được bảo đảm, khi mỗi cán bộ thực sự trở thành một “tác nhân chuyển đổi”, thì nghị quyết sẽ không dừng lại ở văn bản, mà trở thành chuyển động thực trong đời sống.
Có thể nói, Nghị quyết 05-NQ/TU đã mở ra một hướng đi rõ ràng cho Huế trong giai đoạn phát triển mới. Từ một đô thị di sản, Huế đang từng bước định hình mình như một đô thị tri thức, đô thị sáng tạo và đô thị số. Con đường phía trước chắc chắn còn nhiều thách thức, nhưng với một tầm nhìn đúng, một cách tiếp cận toàn diện và một quyết tâm chính trị đủ mạnh, Huế hoàn toàn có cơ sở để biến khoa học, công nghệ và chuyển đổi số thành động lực mới cho tăng trưởng, một động lực không chỉ giúp phát triển kinh tế, mà còn góp phần nâng cao chất lượng sống và gìn giữ bản sắc của một vùng đất giàu truyền thống.