Xã hội hóa nguồn lực khai thác chợ truyền thống
14/04/2026
Theo số liệu từ Sở Công Thương, hiện trên địa bàn thành phố Huế có 145 chợ, trong đó 4 chợ hạng 1, 22 chợ hạng 2 và 119 chợ hạng 3. Dù được quan tâm đầu tư, phát triển nhưng mô hình quản lý chợ truyền thống vẫn đang gặp nhiều khó khăn, cơ sở hạ tầng các chợ đã xuống cấp.
Mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng hàng hóa
Chợ truyền thống là một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng hàng hóa. Tại khu vực nông thôn, chợ đóng vai trò vừa là nơi thu gom nông sản từ các hộ sản xuất nhỏ lẻ, vừa là kênh phân phối hàng hóa tiêu dùng và vật tư nông nghiệp của người dân. Tại khu vực đô thị, mặc dù các mô hình bán lẻ hiện đại như siêu thị và trung tâm thương mại phát triển mạnh, song chợ dân sinh vẫn giữ thị phần lớn trong cung ứng thực phẩm tươi sống nhờ tính tiện lợi, gần gũi và chi phí giao dịch thấp.
Hiện trên địa bàn thành phố Huế có 145 chợ, trong đó có 2 chợ do doanh nghiệp quản lý; 17 chợ do HTX quản lý, các chợ còn lại do đơn vị sự nghiệp công lập hoặc UBND cấp xã quản lý trực tiếp.
Theo Sở Công Thương, dù được quan tâm đầu tư, phát triển nhưng mô hình quản lý chợ truyền thống vẫn đang gặp nhiều khó khăn. Nguồn thu ngân sách của các chợ không nhiều nên hiệu quả hoạt động kinh doanh chưa cao, năng lực của đơn vị quản lý chợ tại địa phương hạn chế, ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động kinh doanh, khai thác chợ cũng như công tác duy tu bảo dưỡng công trình chợ. Ngoài ra, các chợ ở địa bàn nông thôn, miền núi chưa đảm bảo đầy đủ các tiêu chí về cơ sở hạ tầng thương mại nông thôn theo bộ tiêu chí về xây dựng nông thôn mới và nông thôn mới nâng cao.
Các chợ truyền thống trên địa bàn cũng đang chịu tác động của sự phát triển của các loại hình thương mại điện tử, mô hình bán lẻ hiện đại… Để tồn tại và phát triển, một số chợ đã và đang triển khai các giải pháp công nghệ như: Các quầy hàng có trang bị mã QR thanh toán, đa dạng hoá các kênh bán hàng, chăm sóc khách hàng, bán hàng trên các nền tảng số.
Đội ngũ điều tra viên khảo sát hiệu quả kinh doanh tại chợ
Các đại biểu tham dự hội thảo cũng đã chỉ ra, nếu không can thiệp và có giải pháp kịp thời, các chợ truyền thống sẽ giảm dần lượng khách, giảm doanh thu, xuống cấp gian hàng. Người mua chuyển dịch sang siêu thị, mua sắm online sẽ khiến chợ mất vai trò là kênh tiêu dùng chính có thể gây đứt gãy mạng lưới cung ứng thực phẩm tươi tại chỗ, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt đô thị, suy giảm vốn xã hội đặc trưng của Huế.
Thống nhất mô hình quản lý
Với mục tiêu nâng cao hiệu quả, hiệu lực công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động chợ truyền thống, giải quyết cơ bản những vấn đề tồn tại, thành phố đã xây dựng kế hoạch phát triển và quản lý chợ trên địa bàn thành phố Huế giai đoạn 2026 - 2030. Theo kế hoạch đến hết năm 2030, 100% các chợ trên địa bàn thành phố được phê duyệt phương án giá sử dụng diện tích bán hàng; phấn đấu 100% các chợ được xây dựng mới, cải tạo, sửa chữa đảm bảo an toàn thực phẩm, vệ sinh môi trường, phòng cháy chữa cháy, văn minh thương mại, an ninh trật tự. Hiệu quả, hiệu lực công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động chợ được nâng cao, nhất là công tác vận hành và quản lý chợ, xã hội hóa trong công tác đầu tư xây dựng chợ.
Ông Phan Hùng Sơn, Phó Giám đốc Sở Công Thương chia sẻ, để hiện thực hoá các mục tiêu trên phải tăng cường công tác quản lý nhà nước trong các lĩnh vực quy hoạch, đầu tư xây dựng, quản lý đất đai, tài chính, an ninh trật tự... Đẩy mạnh công tác xã hội hóa, kêu gọi các doanh nghiệp, hợp tác xã có năng lực đầu tư, quản lý, kinh doanh khai thác chợ. Tập trung hướng dẫn, tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc đối với các chợ đã và đang thực hiện chuyển đổi mô hình quản lý kinh doanh.
Người dân mua bán tại chợ
Để đầu tư cải tạo, phát triển hệ thống chợ, Phó Giám đốc Sở Công Thương cho rằng, cần huy động, bố trí nguồn vốn đầu tư phát triển chợ, tập trung quan tâm đầu tư nâng cấp, cải tạo, mở rộng các chợ đã xuống cấp, không đáp ứng được các quy định về phòng cháy chữa cháy, vệ sinh môi trường... Tích cực triển khai công tác xã hội hóa, kêu gọi khuyến khích các thành phần kinh tế tham gia đầu tư xây dựng quản lý, kinh doanh khai thác chợ. Tổ chức các hội nghị kết nối doanh nghiệp, hợp tác xã với các ngân hàng, tổ chức tín dụng tạo điều kiện cho các doanh nghiệp, hợp tác xã tiếp cận với nguồn vốn đầu tư phát triển chợ với lãi suất ưu đãi để thực hiện dự án đầu tư xây dựng chợ mới.
Ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, Bộ Công thương cho rằng, để nâng cao hiệu quả quản lý chợ cần tập trung đầu mối quản lý chợ nhằm tạo được sự thống nhất trong mô hình quản lý, xóa bỏ chợ tự phát. Chuyển đổi từ mô hình chợ do Nhà nước đầu tư và quản lý sang mô hình có sự tham gia của các nguồn lực ngoài ngân sách (doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh). Đây được xem là giải pháp tất yếu để nâng cấp hạ tầng thương mại khi nguồn vốn ngân sách còn hạn chế. Để thu hút vốn xã hội hóa, thành phố cần tập trung hoàn thiện khung pháp lý, xây dựng cơ chế ưu đãi; phát triển mô hình chợ truyền thống kết hợp trải nghiệm văn hóa, du lịch để đa dạng hóa nguồn thu.
Từ góc độ chuyên gia, ông Steve Davies từ Place Solutions Group đề xuất xây dựng mô hình “thành phố chợ” hướng tới việc khai thác đầy đủ tiềm năng của hệ thống chợ công cộng với sự tham gia hợp tác với các bên liên quan. Thành phố chợ sẽ có các mạng lưới phân phối ưu tiên và hỗ trợ thực phẩm lành mạnh, giá cả phải chăng, an toàn và các hàng hóa khác được sản xuất trong khu vực; tạo điều kiện để nhiều loại hình tiểu thương khởi nghiệp mở rộng kinh doanh; xây dựng những không gian công cộng mang tính bao trùm, nơi tôn vinh di sản văn hóa tạo nên điểm nhấn trong phát triển du lịch.