Thực hiện nếp sống văn minh trong lễ hội tại Huế sau khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp
17/06/2026
Qua rà soát năm 2025, trên địa bàn thành phố Huế hiện có khoảng 520 lễ hội, gồm: 472 lễ hội truyền thống, 23 lễ hội văn hóa, 20 lễ hội ngành nghề và 05 lễ hội có nguồn gốc từ nước ngoài. Đây là địa phương có mật độ lễ hội lớn, đa dạng loại hình, gắn chặt với hệ thống di tích lịch sử - văn hóa, thiết chế tín ngưỡng, tôn giáo và đời sống cộng đồng dân cư.
Tình hình tổ chức lễ hội
Qua theo dõi, quản lý, kiếm tra các lễ hội trên địa bàn thành phố Huế cho thấy, các lễ hội cơ bản được tổ chức đúng quy định pháp luật, bảo đảm phát huy giá trị văn hóa truyền thống, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng của Nhân dân. Việc thực hiện thủ tục đăng ký, thông báo tổ chức lễ hội từng bước đi vào nền nếp. Tuy nhiên, thực tế cho thấy phần lớn các địa phương vẫn thực hiện việc báo cáo, xin ý kiến thông qua hệ thống văn bản hành chính truyền thống, số lượng hồ sơ thực hiện đầy đủ qua hệ thống thủ tục hành chính điện tử còn rất hạn chế.
Công tác thực hiện nếp sống văn minh trong lễ hội có nhiều chuyển biến tích cực. Các nghi lễ truyền thống được duy trì đúng bản sắc văn hóa, không phát hiện các hành vi vi phạm nghiêm trọng các quy định cấm trong hoạt động lễ hội. Các hoạt động văn hóa, thể thao dân gian được duy trì, đồng thời bổ sung nhiều hoạt động văn hóa hiện đại, tạo không khí vui tươi, lành mạnh phục vụ Nhân dân và du khách.
Công tác bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn giao thông, phòng cháy chữa cháy, cứu nạn cứu hộ, vệ sinh môi trường và an toàn thực phẩm trong lễ hội được các địa phương quan tâm triển khai đồng bộ. Hầu hết các lễ hội đều xây dựng kế hoạch, phương án bảo đảm an ninh, trật tự; bố trí lực lượng trực, phân luồng giao thông;
tăng cường công tác phòng cháy chữa cháy, cứu nạn cứu hộ; đồng thời tổ chức thu gom rác thải, vệ sinh môi trường trước, trong và sau lễ hội.
Công tác phối hợp giữa các cơ quan chức năng và chính quyền địa phương trong bảo đảm an toàn lễ hội được tăng cường, góp phần hạn chế các hành vi vi phạm pháp luật, bảo đảm an toàn cho người dân và du khách tham gia các hoạt động lễ hội. Công tác tuyên truyền, vận động Nhân dân chấp hành các quy định về an toàn giao thông, phòng chống cháy nổ, bảo vệ môi trường và an toàn thực phẩm được triển khai thường xuyên, liên tục.
Việc quản lý nguồn thu, tiền công đức và tài trợ cơ bản thực hiện theo Thông tư số 04/2023/TT-BTC của Bộ Tài chính. Các cơ sở tín ngưỡng, ban tổ chức lễ hội từng bước thực hiện công khai, minh bạch việc tiếp nhận và sử dụng nguồn kinh phí công đức, tài trợ theo quy định.
Công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm
Căn cứ Nghị định số 110/2018/NĐ-CP; Nghị định số 137/2025/NĐ-CP và Nghị định số 138/2025/NĐ-CP và yêu cầu của UBND thành phố, Sở Văn hóa và Thể thao đã tham mưu thành lập Đoàn kiểm tra công tác quản lý và tổ chức lễ hội trên
địa bàn thành phố (Công văn số 2022/SVHTT-QLVHGĐ ngày 18/5/2026) nhằm tập trung kiểm tra việc thực hiện quy định pháp luật về lễ hội, an ninh trật tự, phòng cháy chữa cháy, an toàn thực phẩm, vệ sinh môi trường, hoạt động dịch vụ và quản lý công đức, tài trợ.
Qua công tác kiểm tra chưa phát hiện các vụ việc vi phạm nghiêm trọng trong hoạt động lễ hội. Các sai sót chủ yếu liên quan đến công tác vệ sinh môi trường, hồ sơ thủ tục hành chính, công tác phối hợp tổ chức và đã được hướng dẫn khắc phục kịp thời.
Công tác bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn xã hội, vệ sinh môi trường, phòng chống cháy nổ, an toàn thực phẩm trong lễ hội
Công tác bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn xã hội, an toàn giao thông, phòng cháy chữa cháy, cứu nạn cứu hộ, vệ sinh môi trường và an toàn thực phẩm trong lễ hội được các cấp, các ngành và địa phương quan tâm triển khai đồng bộ. Trước mùa lễ hội, các địa phương đã chủ động xây dựng kế hoạch, phương án bảo đảm an ninh, trật tự; thành lập các tổ, đội phục vụ lễ hội; phối hợp với lực lượng công an, y tế, phòng cháy chữa cháy, môi trường triển khai các biện pháp bảo đảm an toàn cho Nhân dân và du khách tham gia lễ hội. Hầu hết các lễ hội đều thực hiện bố trí lực lượng trực, phân luồng giao thông, tổ chức tuần tra, kiểm soát, hướng dẫn người dân tham gia lễ hội đúng quy định; đồng thời, tăng cường công tác phòng cháy chữa cháy, cứu nạn cứu hộ tại các khu vực tập trung đông người.
Công tác bảo đảm vệ sinh môi trường được quan tâm thực hiện thông qua việc bố trí điểm tập kết rác thải, tăng cường thu gom và vệ sinh môi trường trước, trong và sau lễ hội. Công tác tuyên truyền nâng cao ý thức bảo vệ môi trường, giữ gìn cảnh quan di tích và không gian lễ hội được triển khai thường xuyên. Công tác bảo đảm an toàn thực phẩm được thực hiện theo kế hoạch của ngành y tế; tăng cường kiểm tra các cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống, hàng quán phục vụ lễ hội, góp phần hạn chế nguy cơ mất an toàn thực phẩm. Việc triển khai Bộ tiêu chí về môi trường văn hóa trong lễ hội truyền thống ban hành kèm theo Quyết định số 2068/QĐ-BVHTTDL ngày 03/8/2023 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch từng bước được lồng ghép trong công tác hướng dẫn, kiểm tra và đánh giá chất lượng tổ chức lễ hội tại địa phương.
Nhìn chung, công tác bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn xã hội, vệ sinh môi trường, phòng cháy chữa cháy và an toàn thực phẩm trong các lễ hội trên địa bàn thành phố cơ bản được thực hiện nghiêm túc, góp phần bảo đảm các hoạt động lễ hội diễn ra an toàn, lành mạnh, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng của Nhân dân.
Những vấn đề phát sinh, tồn tại trong công tác quản lý và tổ chức lễ hội tại địa phương
Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác quản lý và tổ chức lễ hội trên địa bàn thành phố vẫn còn một số khó khăn, tồn tại cần tiếp tục quan tâm khắc phục. Việc xác định, phân loại lễ hội theo các quy định hiện hành trong một số trường hợp còn gặp khó khăn, đặc biệt đối với các lễ hội có tính chất giao thoa giữa lễ hội truyền thống, lễ hội văn hóa và lễ hội ngành nghề. Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 02 cấp, đội ngũ cán bộ trực tiếp tham mưu công tác lễ hội tại cấp xã phần lớn là cán bộ mới tiếp nhận nhiệm vụ, kinh nghiệm và chuyên môn về lĩnh vực lễ hội chưa đồng đều, dẫn đến việc áp dụng quy định pháp luật ở một số địa phương còn lúng túng.
Việc thực hiện thủ tục đăng ký, thông báo tổ chức lễ hội chưa thật sự thống nhất, nhiều địa phương vẫn chủ yếu thực hiện thông qua hệ thống văn bản hành chính thay vì thực hiện đầy đủ trên hệ thống giải quyết thủ tục hành chính theo quy định.
Công tác quản lý nguồn thu, tiền công đức, tài trợ theo Thông tư số 04/2023/TT-BTC của Bộ Tài chính tại một số nơi còn gặp khó khăn trong quá trình tổ chức thực hiện. Công tác phối hợp liên ngành trong quản lý lễ hội tuy đã được tăng cường nhưng vẫn còn những hạn chế nhất định do địa bàn quản lý rộng, số lượng lễ hội lớn, trong khi nguồn nhân lực và điều kiện bảo đảm thực hiện nhiệm vụ ở cơ sở còn hạn chế. Một số lễ hội có quy mô lớn vẫn gặp khó khăn trong công tác vệ sinh môi trường, thu gom và xử lý rác thải, ví dụ: tại Lễ hội điện Huệ Nam khi lượng người tham gia tập trung đông trong thời gian ngắn. Đáng chú ý, mặc dù đa số lễ hội được tổ chức an toàn, đúng quy định, song vẫn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn tại các lễ hội tập trung đông người, nhất là các hoạt động nghi lễ truyền thống diễn ra trên sông nước hoặc trong không gian hạn chế. Trong năm 2026 đã xảy ra một số vụ việc đặc biệt nghiêm trọng tại Lễ hội Cầu ngư Thuận An và Lễ hội Cầu ngư Thai Dương, gây thiệt hại về người. Các vụ việc trên cho thấy công tác đánh giá nguy cơ rủi ro, xây dựng phương án bảo đảm an toàn, cứu hộ cứu nạn, kiểm soát số lượng người tham gia và xử lý tình huống phát sinh tại một số địa phương vẫn cần tiếp tục được rà soát, hoàn thiện. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ đặc điểm nhiều lễ hội truyền thống có tính cộng đồng cao, tập trung số lượng lớn người dân và du khách trong cùng thời điểm, một số khu vực tổ chức lễ hội có điều kiện hạ tầng còn hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu khi lượng người tham gia tăng đột biến. Bên cạnh đó, công tác dự báo, nhận diện nguy cơ và xây dựng các phương án ứng phó đối với tình huống phát sinh ở một số địa phương chưa thật sự toàn diện, nguồn lực, trang thiết bị và nhân lực phục vụ công tác bảo đảm an toàn tại cơ sở còn hạn chế.
Những tồn tại, hạn chế
Việc thực hiện các quy định pháp luật và của địa phương về nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang và lễ hội chưa nghiêm. Vẫn còn tồn tại tiệc cưới tổ chức linh đình, lãng phí, gây mất trật tự công cộng (sử dụng âm thanh gây tiếng ồn). Việc tổ chức đám tang ở Huế là một trong những tồn tại khá nặng nề. Mặc dù các quy định về việc tang theo nếp sống văn minh đã được đưa vào các quy ước làng (thôn, bản), tổ dân phố văn hóa nhưng chưa có những chế tài cụ thể nên người dân vẫn vi phạm; các đám tang thường kéo dài ngày do tập quán người dân còn coi trọng ngày tốt, giờ tốt để đưa tang v.v...; việc đốt vàng mã, rải vàng bạc trong đám tang quá nhiều gây ô nhiễm môi trường và mất vệ sinh công cộng; Việc xây dựng các mô hình, mẫu hình hay về việc cưới, việc tang theo nếp sống văn minh triển khai còn chậm.
Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 02 cấp, khối lượng công việc thuộc lĩnh vực văn hóa được chuyển giao trực tiếp về cấp xã tăng đáng kể, trong khi đội ngũ cán bộ làm công tác văn hóa ở cơ sở còn mới và kiêm nhiều nhiệm vụ, nhiều trường hợp mới tiếp nhận nhiệm vụ, kinh nghiệm và năng lực chuyên môn chưa đồng đều. Một số quy định liên quan đến phân loại lễ hội, trình tự đăng ký, thông báo tổ chức lễ hội, quản lý nguồn thu công đức, tài trợ còn khó khăn trong quá trình áp dụng thực tế, việc triển khai thủ tục hành chính trên môi trường điện tử chưa đồng bộ giữa các địa phương. Công tác quản lý lễ hội tại một số địa bàn còn gặp khó khăn do số lượng lễ hội lớn, địa bàn rộng, nhiều lễ hội có tính cộng đồng cao, tập trung đông người trong cùng thời điểm. Một số lễ hội vẫn còn áp lực về bảo đảm vệ sinh môi trường, an toàn giao thông và kiểm soát số lượng người tham gia. Mặc dù phần lớn lễ hội được tổ chức an toàn, đúng quy định, song vẫn xảy ra một số vụ việc mất an toàn nghiêm trọng tại các hoạt động lễ hội truyền thống, đặc biệt đối với các nghi lễ diễn ra trên sông nước hoặc trong không gian tập trung đông người. Việc thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang ở một số nơi chưa thật sự đồng đều, vẫn còn tình trạng tổ chức cưới hỏi, ma chay kéo dài, sử dụng âm thanh quá mức, đốt vàng mã, rải vàng mã trên đường đưa tang và một số tập quán chưa phù hợp với yêu cầu xây dựng đời sống văn hóa hiện nay.
Một số quy định của pháp luật về quản lý lễ hội và thực hiện nếp sống văn minh chưa được sửa đổi, bổ sung kịp thời để phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 02 cấp và yêu cầu quản lý trong tình hình mới. Nguồn nhân lực làm công tác văn hóa tại cơ sở còn hạn chế cả về số lượng và chất lượng, công tác đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ công tác quản lý, kiểm tra, giám sát và bảo đảm an toàn tại nhiều địa phương còn khó khăn. Một bộ phận người dân vẫn còn chịu ảnh hưởng của tập quán, phong tục truyền thống lâu đời, dẫn đến việc thay đổi nhận thức và hành vi trong thực hiện nếp sống văn minh cần có thời gian và sự vào cuộc thường xuyên của cả hệ thống chính trị. Công tác dự báo, nhận diện nguy cơ rủi ro, xây dựng phương án bảo đảm an toàn đối với một số lễ hội tập trung đông người chưa thật sự toàn diện, việc phối hợp giữa các ngành, các lực lượng chức năng trong một số trường hợp còn chưa kịp thời và đồng bộ.