Bộ VHTT&DL ban hành hướng dẫn triển khai xây dựng văn hóa đọc trong cộng đồng, tủ sách cộng đồng số và các mô hình thư viện mở
28/08/2026
Ngày 24/8/2026, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ban hành Hướng dẫn xây dựng Chương trình văn hóa đọc trong cộng đồng, triển khai xây dựng tủ sách cộng đồng số và các mô hình thư viện mở, không gian đọc linh hoạt tại khu vực đô thị và nông thôn, nhằm xây dựng thói quen, kỹ năng đọc sách và bảo đảm quyền tiếp cận tri thức của người dân.
Hướng dẫn được ban hành nhằm hình thành và phát triển thói quen, kỹ năng đọc trong mọi tầng lớp nhân dân, đặc biệt là thanh thiếu niên, nhi đồng và người dân ở khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa; góp phần rút ngắn khoảng cách trong thụ hưởng văn hóa, tri thức giữa các vùng miền và xây dựng xã hội học tập. Đồng thời, việc triển khai hướng tới phát triển hệ sinh thái văn hóa đọc hiện đại, kết hợp hài hòa giữa không gian đọc truyền thống với sách số, sách nói và các dịch vụ thư viện trên môi trường số.
Một trong những nội dung trọng tâm của Hướng dẫn là xây dựng tủ sách cộng đồng số. Đây là mô hình lưu trữ, quản lý và cung cấp tài nguyên thông tin dưới dạng điện tử, lấy cộng đồng làm trung tâm, giúp người dân có thể tiếp cận sách và tài liệu thông qua Internet và các thiết bị thông minh như điện thoại, máy tính bảng, máy tính.
Tủ sách cộng đồng số có thể được triển khai linh hoạt thông qua các mô hình như trạm đọc quét mã QR, ứng dụng đọc trực tuyến, góc đọc sách số và xe thư viện lưu động đa phương tiện, phù hợp với điều kiện và nhu cầu của từng địa phương.
Việc xây dựng kho tài nguyên số được định hướng theo nguyên tắc “Đa dạng - Thiết thực - Chuẩn hóa - Bản sắc”, trong đó chú trọng tài liệu địa chí, lịch sử, văn hóa, danh nhân, di sản, du lịch địa phương; sách phổ biến kiến thức về sức khỏe, pháp luật, kỹ năng sống, sản xuất; cùng các tài liệu văn hóa, giáo dục, sách thiếu nhi và các loại hình sách điện tử, sách nói, hình ảnh, video.
Đặc biệt, quá trình triển khai phải chú trọng bản quyền và bảo vệ dữ liệu người sử dụng; tài liệu đưa lên tủ sách số phải có bản quyền hợp pháp, đồng thời thực hiện các biện pháp quản lý quyền truy cập và bảo đảm an toàn dữ liệu cá nhân.
Cùng với tủ sách cộng đồng số, hướng dẫn khuyến khích các địa phương đổi mới hoạt động thư viện theo hướng mở, linh hoạt, thân thiện và lấy người sử dụng làm trung tâm. Các thư viện có thể mở rộng không gian phục vụ tại phố đi bộ, quảng trường, công viên, trường học, trung tâm văn hóa và những địa điểm công cộng phù hợp; đồng thời phát triển các hoạt động triển lãm, trưng bày chuyên đề, câu lạc bộ đọc sách, giao lưu và hướng dẫn kỹ năng thông tin trên môi trường trực tuyến.
Không gian đọc linh hoạt được định hướng không chỉ là nơi đọc sách mà còn là nơi học tập, giao lưu, sáng tạo và sinh hoạt cộng đồng. Các địa phương có thể tận dụng, cải tạo nhà văn hóa, điểm bưu điện - văn hóa xã, trung tâm văn hóa, trường học, công sở và các không gian công cộng để hình thành những điểm đọc phù hợp với điều kiện thực tế.
Để triển khai hiệu quả, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đề nghị các cấp, các ngành và toàn xã đẩy mạnh sự phối hợp để triển khai có hiệu quả các nội dung xây dựng văn hóa đọc trong cộng đồng, tủ sách cộng đồng số và các mô hình thư viện mở; khuyến khích huy động nguồn lực từ doanh nghiệp, cơ sở giáo dục, tổ chức xã hội, nhà xuất bản và người dân trong tham gia tuyên truyền, hướng dẫn người dân khai thác và sử dụng kho sách số; phối hợp chung sức xây dựng tủ sách cộng đồng số, hỗ trợ tài nguyên, bản quyền, thiết bị và công nghệ.
Việc triển khai hướng dẫn là cơ hội để các địa phương tiếp tục đổi mới phương thức phát triển văn hóa đọc, đẩy mạnh chuyển đổi số hoạt động thư viện, đưa sách và tri thức đến gần hơn với người dân, nhất là các nhóm đối tượng còn hạn chế về điều kiện tiếp cận thông tin; qua đó góp phần đưa văn hóa đọc ngày càng lan tỏa sâu rộng trong cộng đồng, xây dựng môi trường học tập suốt đời và cộng đồng phát triển bền vững.