Thắp lên ngọn lửa tri thức – Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam lần thứ 4 tại thành phố Huế
23/04/2025
Sáng ngày 23/4/2025, trong không gian yên tĩnh và đầy chất thơ của Thư viện Tổng hợp thành phố Huế – nơi lưu giữ bao dấu ấn thời gian của tri thức, một ngày hội của những tâm hồn yêu sách lại được thắp lên rực rỡ. Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam lần thứ 4-2025 diễn ra trang trọng, đầm ấm và đầy cảm xúc, như một khúc hoan ca mừng tri thức, mừng những ước vọng được nuôi dưỡng từ trang sách.
Ngay từ sáng sớm, những hàng ghế đã kín chỗ bởi sự hiện diện đông đảo của các vị lãnh đạo thành phố, đại diện các Sở, ngành, Bộ chỉ huy Bộ đội biên phòng, đại diện các thư viện, phòng đọc công lập và ngoài công lập cùng hàng trăm thầy cô giáo, học sinh, sinh viên và những người yêu sách khắp nơi trong thành phố. Không gian thư viện hôm nay không chỉ là nơi lưu trữ sách, mà đã hóa thành điểm hẹn của lòng tri ân tri thức, nơi những tấm lòng gắn bó với văn hóa đọc cùng tụ hội, sẻ chia.
Lễ khai mạc mở đầu bằng nghi thức trang trọng, ngắn gọn nhưng không kém phần gần gũi. Phát biểu khai mạc, Tiến sĩ Phan Thanh Hải, Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao thành phố Huế, đã truyền đi một thông điệp sâu sắc, nhân văn và đầy tính thời sự:
“Phát triển văn hóa đọc trong cộng đồng, nhất là thế hệ trẻ, chính là tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của một xã hội văn minh, khai phóng và tiến bộ.”
Đó không chỉ là một lời chia sẻ, mà còn là niềm tin mãnh liệt vào sức mạnh của con chữ, của tri thức được lan tỏa. Trong thời đại mà những cú chạm tay vào màn hình dường như đang dần lấn át thói quen lật từng trang sách, thông điệp ấy càng thêm thiết tha và có sức lay động mạnh mẽ.
Tâm điểm của lễ khai mạc năm nay là lễ ra mắt hai ấn phẩm mới của Tủ sách Huế, một tủ sách đặc biệt mang sứ mệnh lưu giữ, lan tỏa và tôn vinh giá trị văn hóa vùng đất Cố đô. Cuốn “Huế – Di tích và danh thắng” giới thiệu đầy đủ 195 di tích đã được công nhận ở các cấp, là bức tranh tổng thể và sinh động về những không gian văn hóa, lịch sử đặc sắc nhất của Huế – từ lăng tẩm triều Nguyễn, hệ thống chùa chiền cổ kính đến các danh lam thắng cảnh như sông Hương, núi Ngự. Cuốn sách không chỉ mô tả cảnh quan, mà còn thấm đẫm tinh thần yêu nước, lòng tự hào di sản và khát vọng bảo tồn văn hóa bản địa.
Trong khi đó, “Hương ước các làng ở thành phố Huế” lại mang đến một góc nhìn độc đáo và ít được khai thác: hệ thống hương ước – những quy ước văn hóa, đạo đức cộng đồng được hình thành qua nhiều thế kỷ tại các làng quê Huế. Đây là những "hiến pháp làng" giúp giữ gìn thuần phong mỹ tục, điều hòa quan hệ cộng đồng, và chính là nền móng cho sự bền vững văn hóa của từng xóm thôn, từng ngõ nhỏ. Cả hai ấn phẩm, bên cạnh giá trị tư liệu quý, còn là lời khẳng định mạnh mẽ rằng: văn hóa đọc không thể tách rời khỏi bản sắc và ký ức địa phương.
Song song với các hoạt động trưng bày, giới thiệu sách, Lễ khai mạc cũng phát động cuộc thi “Đại sứ văn hóa đọc” dành cho học sinh, sinh viên trên địa bàn tỉnh. Đây không chỉ là sân chơi trí tuệ, mà còn là hành trình lan tỏa cảm hứng đọc, khơi dậy tình yêu sách trong giới trẻ – những người sẽ tiếp tục viết nên tương lai của thành phố di sản.
Cuộc thi khuyến khích người trẻ không chỉ đọc sách, mà còn suy ngẫm, viết và chia sẻ cảm nhận của mình. Một cuốn sách có thể thay đổi một con người. Một người có thể thay đổi cả cộng đồng. Những “đại sứ” được chọn từ cuộc thi sẽ chính là nhịp cầu nối liền các thế hệ qua tri thức, là hạt giống gieo mầm cho một xã hội khai sáng, bao dung và sáng tạo.
Trong khuôn viên Thư viện, những tủ, bục, kệ sách được sắp đặt tinh tế như một triển lãm thu nhỏ: sách thiếu nhi đầy màu sắc, sách văn học Việt Nam – thế giới, sách nghiên cứu văn hóa Huế, sách kỹ năng sống, và đặc biệt là “Tủ sách Huế” với 12 công trình dày dặn và chất lượng được trưng bày nổi bật… Mỗi tủ, bục, kệ sách ấy là một câu chuyện, một miền ký ức, một cánh cửa mở ra những chân trời mới.
Những câu chuyện giao lưu giữa tác giả – bạn đọc, trò chuyện cùng các nhà nghiên cứu văn hóa Huế, hoạt động tặng sách, đổi sách… đã biến ngày hội trở thành một dòng chảy ấm áp, nơi tri thức không còn khép kín mà trở nên gần gũi, sống động. Người đến với sách không chỉ để đọc, mà để kết nối, để sẻ chia những điều hay, lẽ đẹp.
Sau lễ khai mạc, thêm một hoạt động đặc biệt tiếp tục thu hút sự quan tâm lớn của cộng đồng: vòng chung kết cuộc thi thiết kế bìa sách do Thư viện Tổng hợp thành phố phát động. Với hơn một nghìn học sinh từ các trường tiểu học, THCS và THPT trên địa bàn tham gia, cuộc thi đã trở thành điểm nhấn đầy màu sắc và sáng tạo của Ngày Sách năm nay.
Một Ban giám khảo gồm những nhà nghiên cứu mỹ thuật, nhà thiết kế, nhà giáo, nhà xuất bản uy tín và giàu kinh nghiệm được thành lập để chấm chọn công tâm và kỹ lưỡng. 50 tác phẩm xuất sắc nhất được lựa chọn vào vòng chung kết không chỉ gây ấn tượng bởi kỹ thuật trình bày, mà còn bởi khả năng cảm thụ nội dung sách, tinh thần sáng tạo và tình yêu dành cho con chữ. Những bìa sách đầy màu sắc, với nhiều chất liệu nghệ thuật khác nhau, đang được trưng bày trang trọng tại không gian lễ khai mạc, như những bông hoa tri thức rực rỡ do chính các em học sinh vun trồng.
Huế không chỉ nổi danh với quần thể di tích triều Nguyễn, nhã nhạc cung đình hay những dòng sông cổ tích. Huế còn là vùng đất của những tủ sách trong mỗi ngôi nhà, những quán cà phê đọc sách yên tĩnh, những trường học lấy văn hóa đọc làm nền tảng đào tạo nhân cách. Việc tổ chức Ngày Sách và Văn hóa đọc tại Huế không chỉ là một hoạt động thường niên, mà là sự tiếp nối truyền thống quý báu của vùng đất luôn lấy tri thức làm ánh sáng soi đường.
Trong hành trình xây dựng một thành phố trực thuộc Trung ương, Huế đang từng bước thể hiện bản lĩnh của mình – không chỉ ở những dự án phát triển hạ tầng, mà còn ở những chiến lược phát triển bền vững về mặt văn hóa và con người. Ngày hội sách hôm nay là một minh chứng sống động cho quyết tâm ấy.