Lễ hội cầu ngư của làng Thai Dương Hạ
07/02/2017
(VHH) - Lễ hội cầu ngư làng Thai Dương Hạ (xã Hải Dương, thị xã Hương Trà) diễn ra rạng sáng ngày 07/02 (tức 11 tháng Giêng Âm lịch) thu hút hàng nghìn người dân và du khách khắp nơi về tham dự.
Lễ hội cầu ngư tồn tại hàng trăm năm được tổ chức để tỏ lòng nhớ ơn vị khai canh làng là Trương Quý Công. Nhờ có ông mà người dân nơi đây biết đến nghề đánh cá và giao thương buôn bán.
Theo truyền thống 3 năm một lần (tam niên đáo lệ), lễ hội được tổ chức với nhiều hoạt động như: kéo co, phát khăn đỏ, nghênh Thần hoàng quanh làng, hát bộ,... Đúng ngày lễ chính diễn trò cầu ngư được tái hiện trước sân đình (gồm các tiết mục như chèo thuyền ra khơi, câu cá, bủa lưới, mua bán tôm cá,...).
Trò chuyện với một bậc cao niên trong làng, ông Nguyễn Mới chia sẻ: "Lễ hội cầu ngư nhằm tưởng nhớ công lao của ông Trương Thiều (hay còn gọi là Trương Quý Công) đã hết lòng vì người dân nơi đây. Đây cũng là dịp để phát huy, gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống của người dân làng Thai Dương Hạ".
Mở màn lễ cầu ngư, cụ già đại diện dân làng thắp hương cầu nguyện năm mới sau đó đánh ba hồi trống. Dứt tiếng trống, một người đàn ông trung niên mặc lễ phục màu đỏ đi kèm có hai thuyền trưởng tàu đánh cá đầu bịt khăn đỏ, mặc trang phục dân chài lưới. Trống lệnh lại gióng lên báo hiệu hoạt cảnh diễn ra. Một vị cao tuổi ném tiền và kẹo bánh xuống sân đình cho trẻ em - lúc này được hoá trang thành cá, mực, tôm cúi xuống nhặt.
Tiếp đến các chàng trai cao to lực lưỡng khiêng một chiếc thuyền bằng tre được trang trí màu sắc rực rỡ, trên ghe có người quăng lưới bắt “tôm, cua” trong âm thanh náo nhiệt của những làn điệu hò. Tiếng trống tiếp tục vang lên báo hiệu việc mua bán hải sản bắt đầu, các chủ thuyền chọn vài “con cá” đến trước bàn thờ làm lễ. Số cá còn lại những người phụ nữ sẽ thu mua biếu các hương thân phụ lão.
Trao đổi với ông Đào Duy Hùng (Phó BTC lễ hội), ông cho biết: "Năm nay lễ cầu ngư được tổ chức lớn theo lệ "tam niên đáo lệ". Đây không chỉ là dịp để nhớ đến công ơn người đi trước, cầu cho năm mới mưa thuận gió hòa, mọi người sức khỏe để chuẩn bị cho mùa vụ sắp đến. Đây cũng là dịp để những người con xa quê được chiêm ngưỡng nét văn hóa truyền thống và nhớ về nguồn cội tổ tiên".
Hình thức diễn trò là một trong những nghi lễ cổ truyền của dân tộc, nêu cao ý thức "uống nước nhớ nguồn", "ăn quả nhớ kẻ trồng cây".
Những người con xa quê khi được trở về và chứng kiến những trò diễn mang đậm nét quê hương không khỏi xúc động, vui mừng. Ông Trần Hữu Lực (Việt kiều Mỹ) chia sẻ: "Tôi đại diện cho bà con xa xứ bày tỏ lòng thành kính đến những bậc khai canh ra làng Thai Dương Hạ. Chúng tôi tuy ở xa quê hương nhưng mỗi dịp "tam niên đáo lệ" đều cố gắng thu xếp để về dự".
Lễ hội được tiếp tục bằng cuộc đua ghe truyền thống trên phá Tam Giang. Ngay sau Lễ hội Cầu ngư, các đội thuyền đánh cá của làng làm chuyến xuất quân đi biển đầu năm.
Một điều khiến chúng tôi thấy thú vị là lễ cầu ngư không chỉ cầu ở đình làng mà mọi nhà trong làng đều bày đồ lễ cúng mong mưa thuận gió hòa, một năm an lành, tôm cá đầy ghe,... Ngoài ra, trên mỗi tàu, thuyền tại lễ hội đều được trang trí đèn, hoa.