Khoa học công nghệ và con đường phát triển đặc thù của Huế
08/05/2026
Sáng ngày 8/5/2026, tại khách sạn Saigon Morin Hotel, Thành ủy Huế đã tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề: “Đẩy mạnh thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia trong phát triển bền vững các ngành kinh tế - xã hội thành phố Huế”.
Tham dự và chủ trì hội thảo có ông Hoàng Minh, Thứ trưởng Bộ Khoa học công nghệ, GS.TS Trần Hồng Thái, Viện trưởng Viện Hàn lâm Khoa học Công nghệ Việt Nam, ông Phạm Đức Tiến, Phó bí thư thường trực Thành ủy Huế, ông Trần Hữu Thùy Giang, Phó chủ tịch UBND thành phố Huế. Đây không chỉ là một hội thảo chuyên môn đơn thuần, mà còn là diễn đàn quy tụ nhiều nhà khoa học, chuyên gia, nhà quản lý hàng đầu nhằm cùng nhìn nhận những cơ hội, thách thức và con đường phát triển mới của Huế trong bối cảnh thành phố vừa chính thức trở thành thành phố trực thuộc Trung ương.
Điều đáng chú ý là hội thảo diễn ra trong thời điểm rất đặc biệt: Huế đang đứng trước yêu cầu phải tìm kiếm những động lực tăng trưởng mới để hiện thực hóa mục tiêu phát triển nhanh nhưng bền vững, phát triển theo mô hình đô thị di sản, xanh, thông minh và giàu bản sắc. Trong bối cảnh đó, tinh thần của Nghị quyết 57-NQ/TW về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đã gặp gỡ rất tự nhiên với tinh thần Nghị quyết 80-NQ/TW về phát triển văn hóa và con người Việt Nam trong thời kỳ mới. Với Huế, khoa học - công nghệ không thể tách rời văn hóa, di sản và con người; ngược lại, di sản và văn hóa cũng cần được tiếp sức bởi công nghệ, đổi mới sáng tạo và kinh tế tri thức để trở thành nguồn lực phát triển thực sự.
Kỷ yếu hội thảo cho thấy một cấu trúc nội dung khá toàn diện, trải rộng từ công nghệ số, bán dẫn, y dược, thủy sản, nông nghiệp tuần hoàn, giáo dục đại học, đổi mới sáng tạo đến công nghiệp văn hóa và phát triển đô thị thông minh. Sự tham gia của các nhà khoa học đầu ngành như PGS.TS Trần Đình Thiên, PGS.TS Bùi Đức Tính, PGS.TS Nguyễn Quang Lịch, TS Phan Thanh Hải, GS.TS Phạm Như Hiệp, GS.TS Nguyễn Vũ Quốc Huy, GS.TS Trần Hồng Thái, GS.TS Nguyễn Thị Hoài… đã tạo nên chiều sâu học thuật và tính thực tiễn rất rõ cho hội thảo.
Trong số các tham luận nổi bật, bài viết “Thành phố Huế trong kỷ nguyên vươn mình: thách thức và nhu cầu đột phá phát triển KHCN” của PGS.TS Trần Đình Thiên gây nhiều chú ý bởi cách tiếp cận chiến lược và giàu tư duy phát triển. Không nhìn Huế như một đô thị địa phương thuần túy, ông đặt Huế trong không gian cạnh tranh vùng và quốc gia, nhất là trong tương quan với Đà Nẵng và trục động lực miền Trung. Theo ông, Huế muốn “vươn mình” thì không thể tiếp tục phát triển theo mô hình cũ, mà phải hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, liên kết chặt chẽ giữa đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và chính quyền. Đặc biệt, tham luận nhấn mạnh vai trò của “kinh tế tri thức gắn với đô thị di sản”, một hướng đi vừa phù hợp với đặc trưng Huế, vừa tạo nên lợi thế cạnh tranh khác biệt.
Nếu PGS.TS Trần Đình Thiên nhìn Huế ở tầm chiến lược vĩ mô, thì tham luận của PGS.TS Bùi Đức Tính về “Phát triển kinh tế nông nghiệp thành phố Huế: từ thực trạng đến chiến lược phát triển kinh tế nông nghiệp tuần hoàn đa giá trị” lại đi sâu vào một lĩnh vực cụ thể nhưng vô cùng quan trọng đối với tương lai phát triển bền vững của thành phố. Bài viết không xem nông nghiệp đơn thuần là sản xuất lương thực, mà đặt nông nghiệp trong mối liên hệ với sinh thái, du lịch, văn hóa và kinh tế xanh. Những gợi mở về phát triển vùng đầm phá Tam Giang - Cầu Hai theo mô hình kinh tế tuần hoàn, tận dụng phụ phẩm nông nghiệp, phát triển sản phẩm OCOP gắn với công nghệ chế biến và du lịch trải nghiệm cho thấy tư duy rất mới và phù hợp với xu thế phát triển hiện đại.
Ở lĩnh vực công nghệ, tham luận “Xu hướng phát triển công nghiệp số, công nghiệp vi mạch bán dẫn đến năm 2045 cho thành phố Huế” của PGS.TS Nguyễn Quang Lịch là một trong những tham luận mang hơi thở thời đại rõ nét nhất. Trong bối cảnh Việt Nam đang tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu, bài viết đặt ra một câu hỏi lớn: Huế sẽ đứng ở đâu trong dòng chảy công nghệ ấy? Tác giả không lựa chọn cách tiếp cận “đại công nghiệp” thiếu thực tế, mà nhấn mạnh lợi thế của Huế ở đào tạo nguồn nhân lực, nghiên cứu, thiết kế, ứng dụng công nghệ và xây dựng hệ sinh thái số dựa trên nền tảng Đại học Huế cùng các viện nghiên cứu. Đây là hướng đi rất phù hợp với bản chất của Huế – một đô thị tri thức, giàu truyền thống giáo dục và học thuật.
Một trong những tham luận thể hiện rõ nhất sự giao thoa giữa Nghị quyết 57 và Nghị quyết 80 là bài viết của TS Phan Thanh Hải với chủ đề “Ứng dụng KHCN để phát huy tiềm năng, tài nguyên bản địa nhằm phát triển công nghiệp văn hóa gắn với di sản Huế”. Tham luận đặt ra một vấn đề rất căn bản: Huế không thể đi theo con đường công nghiệp hóa đại trà, mà phải phát triển trên nền tảng di sản, văn hóa và bản sắc riêng có. Theo đó, công nghệ phải trở thành công cụ để bảo tồn, lan tỏa và chuyển hóa giá trị di sản thành nguồn lực phát triển mới. Những đề xuất về số hóa di sản, dữ liệu mở, bảo tàng thông minh, du lịch thông minh, công nghiệp sáng tạo, kinh tế đêm, trình diễn nghệ thuật ứng dụng công nghệ… đều cho thấy một tầm nhìn phát triển vừa hiện đại vừa đậm bản sắc Huế.
Trong lĩnh vực y tế, hai tham luận của GS.TS Phạm Như Hiệp và GS.TS Nguyễn Vũ Quốc Huy đã cho thấy rõ tiềm năng để Huế trở thành trung tâm y tế - y dược hàng đầu của khu vực miền Trung và cả nước. Tham luận của GS.TS Phạm Như Hiệp về xây dựng Bệnh viện Trung ương Huế trở thành trung tâm y học cao cấp nhấn mạnh các lĩnh vực mũi nhọn như ghép tạng, y học chính xác, AI trong chẩn đoán và chuyển đổi số bệnh viện. Trong khi đó, GS.TS Nguyễn Vũ Quốc Huy lại mở rộng vấn đề sang kinh tế y dược, coi đây là một ngành kinh tế quan trọng của Huế trong tương lai. Những gợi mở về kết hợp y học hiện đại với dược liệu bản địa, chăm sóc sức khỏe chất lượng cao và du lịch chữa bệnh cho thấy Huế hoàn toàn có thể xây dựng một mô hình phát triển đặc thù, vừa dựa trên tri thức khoa học, vừa phát huy thế mạnh văn hóa và môi trường sống.
Điều đáng quý nhất của hội thảo lần này là đã bước đầu hình thành được một tư duy phát triển mới cho Huế. Đó là tư duy phát triển dựa trên tri thức, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, nhưng đồng thời vẫn giữ gìn chiều sâu văn hóa và bản sắc của một đô thị di sản. Các tham luận đều cho thấy nhận thức khá rõ rằng: khoa học - công nghệ không chỉ là vấn đề của ngành khoa học, mà phải trở thành động lực đổi mới toàn diện cho các lĩnh vực từ văn hóa, du lịch, y tế, giáo dục đến nông nghiệp, công nghiệp và quản trị đô thị.
Dĩ nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực, hội thảo vẫn còn một số điểm cần tiếp tục hoàn thiện. Một số tham luận còn mang tính khái quát, chưa lượng hóa rõ lộ trình và cơ chế thực hiện; chưa làm rõ đầy đủ các cơ chế đặc thù về đặt hàng nghiên cứu, PPP, sandbox hay thu hút nhân lực chất lượng cao. Các vấn đề về công nghiệp văn hóa, chuyển đổi số trong bảo tồn di sản, kinh tế sáng tạo và phát triển vùng khó khăn như A Lưới, Nam Đông cũng cần được nghiên cứu sâu hơn trong các hội thảo tiếp theo.
Tuy vậy, có thể khẳng định rằng hội thảo lần này là một dấu hiệu tích cực cho thấy Huế đang nỗ lực chuyển mình mạnh mẽ trong tư duy phát triển. Không chỉ bảo tồn di sản, Huế đang từng bước tìm cách biến di sản, văn hóa, tri thức và con người thành động lực tăng trưởng mới. Và trong hành trình ấy, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số sẽ không chỉ là “công cụ hỗ trợ”, mà có thể trở thành chìa khóa để Huế hiện thực hóa khát vọng phát triển nhanh, bền vững và khác biệt trong giai đoạn mới.