Công bố Quyết định và đón nhận Bằng công nhận xếp hạng di tích; Khánh thành và bàn giao trưng bày tái hiện (về cơ bản) Nhà Moong truyền thống của đồng bào Pa Cô, thôn A Năm, xã A Lưới 1
05/08/2026
Căn cứ nội dung Quyết định số 1277/QĐ-UBND ngày 16/4/2026 của UBND thành phố Huế về việc công nhận và xếp hạng di tích lịch sử nhà Moong truyền thống của người Pa Cô thuộc xã A Lưới 1 xếp hạng di tích cấp thành phố; Thực hiện Dự án “Bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch” thuộc Chương trình mục tiêu Quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021-2030;
Vào sáng ngày 05/8/2026, Bảo tàng Lịch sử thành phố Huế phối hợp với Phòng Văn hoá - Xã hội, xã A Lưới 1 tổ chức Khánh thành và Bàn giao trưng bày tái hiện (về cơ bản) nhà Moong truyền thống của người Pa Cô, thôn A Năm, xã A Lưới 1.
Địa bàn A Lưới, thành phố Huế được biết đến là một vùng đất giàu truyền thống yêu nước và cách mạng, nơi lưu giữ nhiều di tích văn hoá, di tích lịch sử cách mạng tiêu biểu cùng với đó là dãy Trường Sơn hùng vĩ và nhiều tài nguyên thiên nhiên phong phú.
Với lịch sử tồn tại lâu đời trên địa bàn A Lưới, người Pa Cô nói riêng và đồng bào dân tộc thiểu số miền núi nói chung ban đầu đều có đời sống xuất phát gắn bó với núi rừng, đối mặt với những hiểm nguy, gian khó. Chính vì vậy, ngay từ buổi sơ khai họ đã sớm hình thành các cộng đồng, dòng tộc, bảo vệ thôn bản và từ đó những ngôi nhà sàn dài sinh sống chung được hình thành, theo tiếng của người Pa Cô gọi đó là nhà Moong hay Đung A Moong, Đung Târdah (Đung ta đa).
Nhà Moong là một loại hình kiến trúc truyền thống quan trọng của người Pa Cô, đây không chỉ là nơi sinh hoạt cộng đồng mà còn mang ý nghĩa tâm linh, phản ánh bản sắc văn hóa và đời sống tín ngưỡng của đồng bào. Nhà được dựng bằng gỗ, tre, nứa, với mái lợp lá, có kết cấu vững chắc để thích nghi với điều kiện khí hậu miền núi. Đây còn là nơi diễn ra các hoạt động quan trọng như hội họp, nghi lễ truyền thống và là địa điểm sinh hoạt văn hóa cộng đồng của đồng bào Paco khi có “việc làng việc nước”.
Trong tổng thể không gian, kiến trúc của nhà Moong truyền thống của người Pa Cô, thôn A Năm, xã A Lưới 1, Bảo tàng Lịch sử thành phố Huế với mong muốn tái hiện một cách sinh động, giới thiệu đầy đủ nhất các giá trị đặc trưng của nhà Moong truyền thống là nơi sinh hoạt cộng đồng, mang đậm các yếu tố bản sắc văn hóa và đời sống tín ngưỡng của người Pa Cô.
Với phần hiện vật gốc hiện có và hiện vật, vật dụng mới được phục chế, sưu tầm, Bảo tàng Lịch sử đã tiến hành nghiên cứu, xây dựng các tổ hợp trưng bày đảm bảo được sự hài hoà, tạo được điểm nhấn đặc sắc, tuân thủ chặt chẽ đúng các yếu tố lịch sử, khoa học và lô-gíc khi giới thiệu, trưng bày tái hiện các tổ hợp tương ứng với tổng thể bố cục không gian bên ngoài và bên trong nhà Moong. Từ đó, từng bước hoàn thiện và bảo tồn các giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể hiện hữu của đồng bào Pa Cô tại xã A Lưới 1 phù hợp với mục đích và ý nghĩa của Chương trình mục tiêu Quốc gia phát triển kinh tế xã hội vùng đồng bào Dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021-2030. Đồng thời, thực hiện tốt công tác giáo dục truyền thống cho quần chúng nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ người Pa Cô và du khách tham quan khi tìm hiểu về phong tục tập quán của đồng bào Pa Cô nói riêng để có sự so sánh, đối chiếu về bản sắc văn hóa độc đáo trong cộng đồng 54 dân tộc Việt Nam.
Các nội dung trưng bày tái hiện (về cơ bản) tại nhà Moong ngày hôm nay là kết quả của quá trình nghiên cứu, khảo sát và sưu tầm công phu của đội ngũ cán bộ chuyên môn cùng với sự phối hợp chặt chẽ của các cơ quan, chính quyền địa phương, các nhà nghiên cứu, các nhân chứng lịch sử, các già làng, trưởng bản cùng những người am hiểu về văn hoá, lịch sử trên địa bàn xã A Lưới 1.
Thông qua không gian trưng bày tái hiện tại Nhà Moong truyền thống, mỗi cán bộ, đảng viên, đoàn viên thanh niên, học sinh và du khách, đặc biệt là các thế hệ trẻ người Pa Cô sẽ có thêm cơ hội hiểu sâu sắc hơn về lịch sử, văn hoá của vùng đất A Lưới anh hùng nói chung và văn hoá của người Pa Cô nói riêng, từ đó bồi đắp lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc và nâng cao ý thức trách nhiệm trong việc bảo vệ, gìn giữ và phát huy các giá trị di sản lịch sử - văn hóa của quê hương A Lưới.
Sau Lễ Khánh thành, Bảo tàng Lịch sử thành phố Huế đã chính thức bàn giao phần nội dung trưng bày tái hiện tại nhà Moong cho chính quyền địa phương xã A Lưới 1 quản lý, lưu giữ, khai thác và tiếp tục phát huy hiệu quả phục vụ công tác giáo dục truyền thống và phát triển văn hóa, du lịch.