“CHIỀU TRÊN QUÊ HƯƠNG TÔI”: KHI ÂM NHẠC TRỊNH CÔNG SƠN TRỞ VỀ VỚI KHÔNG GIAN VĂN HÓA HUẾ
27/02/2026
Huế không chỉ là nơi Trịnh Công Sơn cất tiếng khóc chào đời, mà còn là miền đất đã nuôi dưỡng một tâm hồn âm nhạc lớn, nơi những suy tư về thân phận con người, về tình yêu, về hòa bình và về quê hương được kết tinh thành những ca từ đi cùng năm tháng. Vì thế, mỗi chương trình âm nhạc Trịnh diễn ra ở Huế không đơn thuần là một buổi biểu diễn, mà luôn mang ý nghĩa của một cuộc trở về – trở về với nguồn cội văn hóa, trở về với ký ức đô thị, và trở về với những giá trị nhân văn bền vững.
Chương trình nghệ thuật “Chiều trên quê hương tôi”, diễn ra vào lúc 16 giờ 30 ngày 28/02/2026 tại Công viên Trịnh Công Sơn, là một sự kiện như thế. Đây là hoạt động phục vụ cộng đồng, không bán vé, do Quỹ Văn học Nghệ thuật Trịnh Công Sơn tổ chức và đã được Sở Văn hóa và Thể thao thành phố Huế chấp thuận theo đúng các quy định hiện hành về hoạt động nghệ thuật biểu diễn.
Điều đáng nói là chương trình không được tổ chức trong một nhà hát khép kín, mà ở một không gian mở – nơi thiên nhiên, con người và âm nhạc gặp nhau trong một trạng thái hài hòa. Công viên Trịnh Công Sơn, bên dòng Hương thơ mộng, từ lâu đã trở thành một “thiết chế văn hóa mềm” của đô thị Huế – nơi âm nhạc không bị giới hạn bởi sân khấu, nơi công chúng không chỉ là người nghe mà còn là một phần của không gian nghệ thuật.
Ở góc nhìn văn hóa đô thị, việc đưa âm nhạc Trịnh trở lại không gian công cộng là một lựa chọn mang tính biểu tượng. Bởi âm nhạc của ông vốn sinh ra từ đời sống, từ những con đường, hàng cây, mái trường, dòng sông và những phận người rất Huế. Khi những giai điệu ấy cất lên giữa một công viên mở, âm nhạc không còn là sự trình diễn, mà trở thành một sinh hoạt văn hóa cộng đồng – điều mà các đô thị di sản trên thế giới luôn hướng tới.
Cấu trúc chương trình được xây dựng như một hành trình cảm xúc, dẫn dắt người nghe đi qua những tầng sâu khác nhau của thế giới Trịnh Công Sơn. Những ca khúc như “Hãy yêu nhau đi”, “Để gió cuốn đi”, “Nối vòng tay lớn” mở ra một không gian kết nối – nơi âm nhạc trở thành tiếng nói của tình người và của khát vọng hòa bình. Đó là phần “hướng ngoại” của nhạc Trịnh – nơi con người tìm thấy nhau trong sự đồng cảm.
Từ đó, chương trình lắng xuống với những giai điệu đã trở thành ký ức của nhiều thế hệ: “Diễm xưa”, “Mưa hồng”, “Hạ trắng”, “Nắng thủy tinh”, “Vườn xưa”… Đây không chỉ là những ca khúc nổi tiếng, mà là những “mảnh ký ức đô thị”, nơi Huế hiện lên như một miền cảm xúc: chậm, sâu và đầy chiêm nghiệm.
Những tác phẩm mang tính triết lý như “Biết đâu nguồn cội”, “Tuổi đời mênh mông”, “Ở trọ”, “Đêm thấy ta là thác đổ” lại đưa người nghe đến với phần sâu thẳm nhất trong tư tưởng Trịnh Công Sơn, nơi âm nhạc trở thành một hình thức suy tư về kiếp người. Chính chiều sâu triết học ấy đã làm nên giá trị bền vững của nhạc Trịnh, giúp âm nhạc của ông vượt qua ranh giới của thời gian và không gian.
Đáng chú ý, chương trình quy tụ nhiều nghệ sĩ đã có hành trình lâu dài với nhạc Trịnh như Đức Tuấn, Hà Lê, Giang Trang, Tấn Sơn, Quang Thành, Quỳnh Phạm. Mỗi người mang một cách tiếp cận khác nhau, nhưng đều gặp nhau ở sự tôn trọng tinh thần nguyên bản của âm nhạc Trịnh Công Sơn. Điều này cho thấy di sản âm nhạc Trịnh không đứng yên trong hoài niệm, mà luôn được tiếp biến, làm mới để phù hợp với đời sống đương đại, một biểu hiện sinh động của quá trình “di sản sống”.
Ở bình diện rộng hơn, chương trình “Chiều trên quê hương tôi” còn góp phần khẳng định một hướng đi quan trọng trong chiến lược phát triển văn hóa của Huế: đưa di sản vào đời sống, biến di sản thành nguồn lực cho phát triển, và xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh cho cộng đồng. Một đô thị di sản không thể chỉ được nhận diện bằng những công trình kiến trúc hay lễ hội, mà còn phải được nhận diện bằng những không gian văn hóa sống động, nơi con người có thể gặp gỡ, chia sẻ và sáng tạo.
Việc tổ chức chương trình phục vụ cộng đồng, không bán vé, cũng thể hiện rõ quan điểm: văn hóa trước hết phải là quyền thụ hưởng của nhân dân. Khi âm nhạc Trịnh Công Sơn vang lên trong một không gian mở, mọi khoảng cách giữa sân khấu và công chúng được xóa nhòa. Đó chính là tinh thần dân chủ trong đời sống văn hóa – một yếu tố cốt lõi của sự phát triển bền vững.
Trong hành trình xây dựng Huế trở thành thành phố trực thuộc Trung ương với đặc trưng “Đô thị di sản – Văn hóa – Sinh thái – Cảnh quan – Thân thiện với môi trường”, những chương trình như thế này có ý nghĩa vượt ra ngoài khuôn khổ của một sự kiện nghệ thuật. Nó góp phần hình thành thói quen hưởng thụ văn hóa trong cộng đồng, tạo dựng bản sắc cho không gian đô thị và lan tỏa những giá trị nhân văn.
“Chiều trên quê hương tôi” vì thế không chỉ là một buổi chiều âm nhạc. Đó là một thông điệp văn hóa: di sản chỉ thực sự sống khi được đặt trong đời sống đương đại; âm nhạc chỉ thực sự có ý nghĩa khi trở thành nhịp cầu nối con người với con người; và một đô thị di sản chỉ thực sự bền vững khi văn hóa hiện diện trong từng không gian công cộng, trong từng sinh hoạt cộng đồng.
Chiều cuối tháng Hai này, bên dòng Hương Giang, những ca từ quen thuộc sẽ lại vang lên. Và trong khoảnh khắc ấy, mỗi người sẽ nhận ra rằng: âm nhạc Trịnh Công Sơn chưa bao giờ rời xa Huế, bởi Huế chính là một phần của âm nhạc ấy, cũng như âm nhạc ấy đã trở thành một phần của tâm hồn Huế.
(Chương trình đã được Sở Văn hóa và Thể thao thành phố Huế chấp thuận tại công văn số 599/SVHTT-QLVHGĐ ngày 13/02/2026 tại file đính kèm)