Triển lãm: Huế – Di sản, bản sắc và tầm nhìn phát triển xanh
26/08/2025
Trong dòng chảy lịch sử dân tộc, Huế luôn hiện hữu như một dấu son trầm mặc, vừa cổ kính vừa lãng mạn, vừa mang đậm bản sắc văn hóa, vừa khát vọng vươn lên trong kỷ nguyên hiện đại. Nhân kỷ niệm 80 năm Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, triển lãm chuyên đề “Huế – Di sản, bản sắc và tầm nhìn phát triển xanh” tại Trung tâm Triển lãm Quốc gia (Đông Anh, Hà Nội) do UBND Thành phố Huế chỉ đạo Sở Văn hoá và Thể thao chủ trì tổ chức, đã mở ra một hành trình đặc biệt, đưa công chúng bước vào thế giới của Huế: từ quá khứ hào hùng đến hiện tại hội nhập, từ ký ức di sản đến tương lai xanh bền vững.
Hành trình từ đô thị cổ đến hiện đại
Không gian đầu tiên của triển lãm như cánh cửa ngược thời gian, đưa người xem trở về với vùng đất Thuận Hóa buổi đầu. Sau khi sáp nhập vào Đại Việt năm 1306, vùng đất này còn hoang sơ, dân cư phức tạp, kinh tế chưa phát triển. Nhưng kể từ khi chúa Nguyễn Hoàng vào trấn thủ năm 1558, Thuận Hóa đã dần trở thành trung tâm chính trị – văn hóa của Đàng Trong. Các thủ phủ Kim Long, Phú Xuân thời các chúa trải dài hai bờ sông Hương, ngày càng thịnh vượng, đặt nền móng cho sự hình thành một kinh đô rực rỡ sau này.
Cuối thế kỷ XVIII, Phú Xuân trở thành kinh đô triều Tây Sơn. Trên núi Bân, Nguyễn Huệ làm lễ tế trời, lên ngôi hoàng đế, lấy niên hiệu Quang Trung, mở ra thời kỳ ngắn ngủi nhưng rực rỡ với những chiến công hiển hách. Dù triều đại không kéo dài, song dấu ấn để lại vẫn khắc sâu trong lịch sử dân tộc.
Năm 1802, Nguyễn Phúc Ánh lên ngôi với niên hiệu Gia Long, lập nên triều Nguyễn và chọn Phú Xuân làm kinh đô cả nước thống nhất, với lãnh thổ, lãnh hải rộng lớn hơn bao giờ hết. Kinh thành Huế – công trình kiến trúc kỳ vĩ được xây dựng theo kiểu thành quân sự Vauban kết hợp phong cách phương Đông – ra đời, trở thành biểu tượng quyền lực và nghệ thuật. Những công trình như Ngọ Môn, Điện Thái Hòa, Thế Tổ Miếu, cung Diên Thọ, các cung điện trong Tử Cấm Thành… đến nay vẫn lặng lẽ chứng nhân cho bao biến thiên lịch sử, trong đó có cả sự kiện vua Bảo Đại thoái vị năm 1945, khép lại chế độ phong kiến kéo dài hàng thế kỷ. Với những giá trị đặc biệt, năm 1993, Quần thể di tích Cố đô Huế đã trở thành di sản văn hóa thế giới đầu tiên của Việt Nam được UNESCO vinh danh.
Sau Cách mạng Tháng Tám 1945, Huế cùng cả nước bước vào kỷ nguyên độc lập, tự do. Thành phố không ngừng đổi mới, hội nhập, nhưng vẫn kiên định gìn giữ bản sắc. Trong phát triển kinh tế – xã hội, Huế tập trung vào du lịch, dịch vụ chất lượng cao, y tế chuyên sâu, công nghệ thông tin và công nghiệp sạch. Đặc biệt, nửa đầu năm 2025, lần đầu tiên Huế lọt Top 10 địa phương có mức tăng trưởng cao nhất cả nước. Những dự án công nghiệp mới như xe ô tô Kim Long X6 hay nhà máy điện rác Phú Sơn đã cho thấy bước chuyển mạnh mẽ của một đô thị năng động.
Không chỉ kinh tế, Huế còn đi đầu trong ứng dụng khoa học – công nghệ, từng bước khẳng định thương hiệu thành phố thông minh của Việt Nam. Các giải thưởng Sao Khuê hay Asocio Smart City Award đã minh chứng cho nỗ lực ấy. Song song, Huế vẫn gìn giữ truyền thống hiếu học, phát triển y tế chuyên sâu, đồng thời chú trọng quốc phòng – an ninh và mở rộng hợp tác quốc tế, khẳng định vai trò quan trọng trên bản đồ khu vực.
Huế – thành phố di sản
Điểm nhấn tiếp theo của triển lãm chính là không gian trưng bày về di sản. Huế, giữa nhịp sống hiện đại, vẫn giữ riêng cho mình nét trầm mặc. Từng mái ngói rêu phong trong kinh thành, từng dòng chảy êm đềm của sông Hương, từng bóng núi Ngự Bình uy nghi… tất cả như hòa điệu thành bản nhạc bất tận giữa quá khứ và hiện tại.
Nhà vườn Huế, với sự kết hợp hài hòa giữa kiến trúc và thiên nhiên, cũng là nét đẹp riêng có. Trong những ngôi nhà cổ rợp bóng cây xanh, người ta có thể thưởng trà sen, nghe kể chuyện gia tộc, để rồi cảm nhận tinh thần thanh nhàn của xứ sở này.
Bên cạnh đó, Huế còn là chiếc nôi của lễ hội truyền thống. Từ lễ tế Nam Giao, Xã Tắc trang nghiêm đến lễ hội Đền Huyền Trân Công Chúa, Lễ hội Điện Huệ Nam, đua ghe, vật làng Sình rộn ràng… tất cả đều phản chiếu đời sống văn hóa phong phú và bản sắc riêng biệt. Âm nhạc Huế, đặc biệt là Nhã nhạc cung đình – đã được UNESCO vinh danh là Kiệt tác di sản văn hoá Phi vật thể và Truyền khẩu của nhân loại từ năm 2003– tiếp tục khẳng định vị trí của Huế trong kho tàng văn hóa thế giới.
Trong dòng chảy ấy, hình ảnh tà áo dài Huế hiện lên như biểu tượng thẩm mỹ độc đáo. Từ thế kỷ XVIII, áo dài ngũ thân ra đời, gắn với chúa Nguyễn Phúc Khoát, rồi được vua Minh Mạng phổ biến rộng rãi, trở thành quốc phục của người Việt Nam. Những vạt áo, với ý nghĩa tứ thân phụ mẫu và bản thân người mặc, không chỉ đơn thuần là trang phục, mà còn chứa đựng triết lý nhân sinh. Năm 2024, “Tri thức may, mặc áo dài Huế” được Ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, tiếp thêm động lực để Huế vươn mình với thương hiệu “Kinh đô áo dài Việt Nam”.
Không gian trải nghiệm – nơi ký ức chạm vào hiện tại
Không dừng lại ở việc chiêm ngưỡng, triển lãm còn mở ra không gian trải nghiệm độc đáo với các sản phẩm OCOP – “mỗi xã một sản phẩm” của Huế. Trà cung đình, nón lá, sen Huế, hoa giấy Thanh Tiên, tranh làng Sình… tất cả đều toát lên bàn tay khéo léo và tâm hồn tài hoa của người dân nơi đây.
Hoa giấy Thanh Tiên, hơn 300 năm tuổi, gắn liền với tín ngưỡng dân gian; tranh làng Sình, giản dị mà sâu sắc, là tiếng nói tinh thần của người dân cố đô. Đến với không gian này, du khách không chỉ được nhìn ngắm mà còn trực tiếp tham gia các công đoạn làm tranh, làm hoa, thậm chí thử khoác lên mình tà áo dài duyên dáng để lưu giữ kỷ niệm với Huế.
Ẩm thực Huế cũng góp mặt trong triển lãm: từ cà phê muối, chè sen đến những chiếc bánh lá, bánh in, bánh ngũ sắc… Tất cả đều thể hiện tinh tế triết lý “ăn cũng là thưởng thức văn hóa” của người Huế.
Tầm nhìn xanh cho tương lai
Khu vực cuối cùng mang đến một Huế của tương lai – một đô thị xanh, thông minh và phát triển bền vững. Huế định hướng trở thành thành phố trực thuộc Trung ương dựa trên nền tảng di sản, văn hóa và sinh thái. Từ quy hoạch cây xanh, bảo vệ môi trường, phát triển giao thông thông minh đến ứng dụng công nghệ số trong quản lý đô thị, Huế đang chứng minh quyết tâm xây dựng một thành phố vừa hiện đại vừa thân thiện với tự nhiên.
Trong không gian triển lãm, các hoạt động tương tác, mini show, workshop hay mã QR thông minh đã cho thấy nỗ lực kết nối giữa công nghệ với văn hóa, giữa quá khứ và tương lai. Đặc biệt, đêm nghệ thuật Huế tổ chức vào dịp Quốc khánh 2/9/2025 hứa hẹn sẽ là điểm nhấn, tái hiện những tinh hoa diễn xướng truyền thống của kinh đô xưa trên sân khấu hiện đại.
Thay lời kết
Với chủ đề “Huế – Di sản, bản sắc và tầm nhìn phát triển xanh”, triển lãm không chỉ là nơi giới thiệu những giá trị văn hóa, lịch sử của Huế mà còn truyền đi thông điệp mạnh mẽ: Huế là vùng đất của quá khứ và tương lai, nơi ký ức và khát vọng giao hòa. Thành phố này, bằng sự kiên định và sáng tạo, đã và đang khẳng định vị thế là trung tâm văn hóa – du lịch đặc sắc của cả nước, đồng thời mở rộng đôi cánh vươn mình ra thế giới trong kỷ nguyên mới.