NGHỊ QUYẾT 80 VÀ NGÀY VĂN HÓA VIỆT NAM 24/11: KHI VĂN HÓA ĐƯỢC ĐẶT VÀO TRUNG TÂM CỦA PHÁT TRIỂN
14/01/2026
Trong đời sống của một quốc gia, có những thời khắc mà một quyết định chính trị không chỉ là câu chuyện của quản lý, điều hành, mà trở thành một tín hiệu mang ý nghĩa tinh thần sâu xa. Việc Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07/01/2026 về phát triển văn hóa Việt Nam (dưới đây viết tắt là Nghị quyết 80) chính là một dấu mốc như thế: một lời khẳng định dứt khoát rằng văn hóa không phải “phần phụ” của phát triển, càng không thể chỉ được nhắc đến trong những dịp lễ hội hay các diễn đàn trang trọng. Văn hóa phải hiện diện trong chính nhịp thở của xã hội, trong từng chính sách, từng lựa chọn phát triển, và trong từng con người cụ thể.
Điều đáng quý ở Nghị quyết 80 là nó ra đời đúng vào thời điểm chúng ta đang bước qua một giai đoạn nhiều biến động và thách thức. Chuyển đổi số đang làm thay đổi nhanh chóng cách con người tiếp nhận thông tin, hưởng thụ nghệ thuật, xây dựng lối sống, thậm chí định hình cả thang giá trị. Hội nhập sâu rộng mở ra cơ hội lớn, nhưng cũng đồng thời đặt ra những câu hỏi khó: làm thế nào để đất nước đi nhanh mà không đánh mất bản sắc; làm thế nào để xã hội hiện đại hơn nhưng vẫn giữ được sự tử tế, nhân ái và cốt cách văn hóa; làm thế nào để phát triển không chỉ “giàu lên” mà còn “đẹp lên” – đẹp trong cách sống, cách ứng xử, trong tinh thần cộng đồng và trong khát vọng vươn lên.
Nghị quyết 80 đã nhìn thẳng vào những câu hỏi ấy, và chọn một cách trả lời rất rõ ràng: văn hóa và con người vừa là nền tảng, vừa là động lực, là trụ cột, là “hệ điều tiết” cho phát triển bền vững. Đây không phải là một cách nói mang tính biểu tượng, mà là một nguyên lý được kiểm chứng từ thực tiễn. Một xã hội muốn phát triển mạnh phải có nội lực tinh thần mạnh; muốn đi xa phải có bản lĩnh văn hóa; muốn bền vững phải có những con người biết tôn trọng giá trị chung, biết tự trọng, biết sống có trách nhiệm với gia đình, cộng đồng và đất nước.
Không chỉ dừng lại ở việc xác lập quan điểm, Nghị quyết 80 còn gợi mở một cách làm mới: phát triển văn hóa không thể chỉ là bảo tồn, tổ chức sự kiện hay vận hành một vài thiết chế truyền thống, mà phải mở rộng không gian của văn hóa sang những lĩnh vực rất hiện đại như công nghiệp văn hóa, kinh tế sáng tạo, chuyển đổi số, xây dựng dữ liệu văn hóa quốc gia, đưa văn hóa trở thành một nguồn lực thực sự – vừa tạo ra giá trị tinh thần, vừa đóng góp cho tăng trưởng, vừa nâng tầm sức mạnh mềm của Việt Nam trong thế giới đang cạnh tranh bằng thương hiệu, bằng sáng tạo và bằng chiều sâu bản sắc.
Và trong tinh thần ấy, việc chọn ngày 24/11 hằng năm là “Ngày Văn hóa Việt Nam”, đặc biệt là chủ trương cho phép tất cả người lao động được nghỉ làm và hưởng nguyên lương trong ngày này, chính là một điểm nhấn giàu ý nghĩa, rất đáng suy ngẫm.
Bởi một “Ngày Văn hóa” không chỉ để treo băng rôn, tổ chức vài chương trình biểu diễn hay phát động các phong trào theo mùa vụ. Một ngày được dành riêng cho văn hóa, với sự tham gia của toàn xã hội, là một lời nhắc nhẹ nhàng nhưng sâu sắc rằng: con người không thể sống chỉ bằng nhịp làm việc và những con số năng suất. Chúng ta cần một khoảng lặng để trở về với những giá trị bền vững, để lắng nghe và nuôi dưỡng đời sống tinh thần – thứ đôi khi bị bỏ quên giữa những vội vã của đô thị, những áp lực mưu sinh, và những “đợt sóng” thông tin không ngừng cuộn trào trong không gian mạng.
Khi người lao động được nghỉ làm trong “Ngày Văn hóa Việt Nam”, văn hóa không còn là câu chuyện của riêng ngành văn hóa, càng không chỉ là việc của văn nghệ sĩ hay cơ quan quản lý. Văn hóa trở thành quyền được thụ hưởng của mỗi người dân. Đó có thể là một buổi sáng cùng con đến bảo tàng, một chiều về thăm một di tích, một tối nghe một chương trình nghệ thuật, hay giản dị hơn là một bữa cơm gia đình đầy đủ, một cuộc trò chuyện tử tế, một hành động đẹp được lan tỏa trong cộng đồng. Văn hóa – suy cho cùng – bắt đầu từ những điều bình dị như thế, nhưng chính những điều bình dị ấy làm nên sức mạnh thầm lặng của xã hội.
Ở một nghĩa rộng hơn, quyết định này còn gửi đi một thông điệp mạnh mẽ: đầu tư cho văn hóa là đầu tư cho tương lai. Một xã hội có thể giàu lên rất nhanh, nhưng nếu thiếu nền tảng văn hóa, sẽ dễ rơi vào tình trạng phát triển lệch chuẩn, khủng hoảng giá trị, suy giảm niềm tin. Ngược lại, khi đời sống văn hóa lành mạnh, con người sẽ có sức đề kháng trước cái xấu, cái độc, cái phản cảm; có năng lực tự điều chỉnh hành vi; có khả năng sống đẹp giữa một thế giới biến động. Và khi từng cá nhân tốt lên, xã hội sẽ bền hơn; khi từng cộng đồng gắn kết hơn, quốc gia sẽ mạnh hơn.
Nghị quyết 80, vì vậy, không chỉ là một văn kiện định hướng phát triển văn hóa. Nó là một cú hích chiến lược, một cam kết chính trị rõ ràng, nhằm đặt văn hóa vào trung tâm của phát triển, để văn hóa trở thành động lực nội sinh và sức mạnh mềm của Việt Nam. Cùng với “Ngày Văn hóa Việt Nam” 24/11 – một ngày nghỉ dành cho toàn dân – tinh thần ấy càng trở nên cụ thể, gần gũi và có khả năng lan tỏa sâu rộng.
Bởi văn hóa sẽ không thể chỉ nằm trên văn bản. Văn hóa phải sống trong đời sống. Văn hóa phải đi vào từng gia đình, từng ngôi trường, từng khu phố, từng cơ quan, từng nhịp ứng xử giữa người với người. Và khi văn hóa trở thành một phần tự nhiên của nhịp sống quốc gia, đó cũng là lúc chúng ta có thể tin rằng sự phát triển của Việt Nam sẽ không chỉ nhanh hơn, mà còn đẹp hơn, nhân văn hơn và bền vững hơn.