Đặng Văn Hòa - vị quan hiện thân của mẫu nhà Nho quân tử
23/10/2025
Không chỉ là một trong những người đầu tiên đỗ đạt dưới triều Nguyễn tại Kinh đô Huế, Đặng Văn Hòa còn là vị “nguyên lão tứ triều” dưới các triều vua Gia Long, Minh Mạng, Thiệu Trị và Tự Đức.
Hội thảo khoa học “Lễ Trai Đặng Văn Hòa - cuộc đời và sự nghiệp” do Viện Sử học (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) phối hợp Sở Văn hóa và Thể thao TP. Huế, Ban điều hành họ Đặng làng Thanh Lương (phường Kim Trà) tổ chức tại TP. Huế ngày 22/10.
Các tham luận tại hội thảo cùng trao đổi về cuộc đời của vị quan nổi tiếng dưới triều Nguyễn nhân hướng đến sự kiện 170 năm ngày mất của ông.
Lễ Trai Đặng Văn Hòa (1791 - 1856), còn có tên gọi là Đặng Văn Chiểu, Đặng Văn Thiêm, là con trai thứ hai của Đặng Quang Tuấn và bà Phan Thị Hãn, thuộc dòng họ Đặng ở làng Hà Trung, xã Vinh Hà, huyện Phú Vang (nay là làng Hà Trung, xã Phú Vang). Tổ tiên ông từng định cư ở làng Hiền Sĩ (nay thuộc phường Phong Thái), sau chuyển sang nhập tịch tại làng Bác Vọng Đông (nay thuộc xã Đan Điền) và cư trú tại quê ngoại làng Thanh Lương (nay thuộc phường Kim Trà).
Trong cuộc đời quan nghiệp của mình, Lễ Trai Đặng Văn Hòa được đánh giá là hiện thân của mẫu nhà Nho quân tử, suốt đời tận trung báo quốc, phụng sự nhân dân, tận hiếu với gia đình, dòng họ, để lại nhiều bài học sâu sắc cho mai sau. Gần 2 thế kỷ trôi qua kể từ ngày ông qua đời, nhưng hình ảnh, tư tưởng, nhân cách và những công lao đóng góp to lớn của ông vẫn sống mãi trong lòng hậu thế và trong dòng chảy lịch sử dân tộc.
Ngoài khẳng định vai trò, vị trí lịch sử của Lễ Trai Đặng Văn Hòa trong công cuộc xây dựng và phát triển đất nước nửa đầu thế kỷ XIX dưới triều Nguyễn, rất nhiều tham luận, phát biểu cũng đã đi sâu phân tích về những cống hiến to lớn của ông trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, quốc phòng, văn hóa, giáo dục, xã hội… Ngoài ra, các đề xuất về hướng bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa vật thể và phi vật thể liên quan đến Lễ Trai Đặng Văn Hòa để phục vụ công tác nghiên cứu, giảng dạy và tuyên truyền lịch sử - văn hóa tại địa phương cũng được nêu ra.
Theo TS. Lê Quang Chắn - Phó Viện trưởng Viện Sử học, hội thảo lần này không chỉ là sự kế thừa kết quả từ các hội thảo đã tổ chức trước đây mà quan trọng hơn là dịp nhìn nhận, đánh giá một cách khách quan, tổng thể về công lao và đóng góp to lớn trên nhiều lĩnh vực của Lễ Trai Đặng Văn Hòa. Từ đó đề xuất những hình thức tôn vinh xứng đáng với một nhân vật lịch sử - văn hóa tiêu biểu của Việt Nam nửa đầu thế kỷ XIX, đồng thời góp phần khơi dậy lòng tự hào dân tộc, nâng cao nhận thức về giá trị di sản văn hóa của ông cha trong lịch sử dựng nước và giữ nước.