Đề nghị lập hồ sơ khoa học xếp hạng bổ sung di tích cấp quốc gia đặc biệt tháp Phú Diên
05/06/2026
Sau khi rà soát, nghiên cứu các giá trị văn hóa, lịch sử gắn liền với tháp Phú Diên (xã Phú Vinh, thành phố Huế), Sở Văn hóa và Thể thao thành phố Huế đề nghị Cục Di sản văn hóa xem xét trình Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch lập hồ sơ khoa học xếp hạng bổ sung di tích cấp quốc gia đặc biệt.
Tháp Phú Diên là một trong những công trình kiến trúc Chămpa có niên đại sớm còn tồn tại đến nay, mang đậm dấu ấn văn hóa Ấn Độ giáo và phản ánh những giá trị đặc sắc về lịch sử, văn hóa, kiến trúc, kỹ thuật xây dựng cũng như đời sống tín ngưỡng của cư dân Chămpa. Đây là ngôi tháp còn tương đối nguyên vẹn tọa lạc ở khu vực phía Bắc đèo Hải Vân, là minh chứng tiêu biểu cho sự phát triển rực rỡ của nền văn hóa Champa trên dải đất miền Trung Việt Nam. Với những giá trị đặc biệt đó, ngày 28 tháng 12 năm 2001, Bộ trưởng Bộ Văn hóa Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) đã ban hành Quyết định số 52/2001/QĐ-BVHTT xếp hạng tháp Phú Diên là di tích kiến trúc, nghệ thuật cấp quốc gia. Sau khi được xếp hạng, di tích đã được các cấp chính quyền thành phố Huế quan tâm đầu tư tu bổ, tôn tạo nhiều hạng mục để bảo vệ và phát huy giá trị di tích như: Hệ thống kè taluy, 2 bậc cấp xuống tháp, hệ thống thoát nước chống ngập úng, gia cố nền móng và tường gạch, trồng cây xanh tạo cảnh quan và hạn chế xâm thực... Đồng thời, công tác quản lý, bảo vệ di tích được duy trì thường xuyên; các hoạt động tuyên truyền, quảng bá, giáo dục di sản được đẩy mạnh, góp phần thu hút đông đảo du khách, học sinh, sinh viên, các nhà nghiên cứu trong nước và ngoài nước đến tham quan, học tập.
Giá trị nổi bật của di tích tiếp tục được khẳng định khi ngày 14 tháng 3 năm 2022, Tổ chức Kỷ lục Việt Nam (VietKings) xác lập Kỷ lục Việt Nam với tiêu chí: “Tháp Chăm cổ chìm sâu dưới cồn cát ven biển được khai quật và bảo tồn đầu tiên tại Việt Nam”. Tiếp đó, ngày 30 tháng 5 năm 2022, Liên minh Kỷ lục Thế giới (WorldKings) xác lập Kỷ lục Thế giới với tiêu chí: “Tháp Chăm cổ bằng gạch chìm sâu dưới cồn cát ven biển được khai quật và bảo tồn đầu tiên trên thế giới”.
Trải qua gần 25 năm kể từ khi được phát hiện và xếp hạng di tích quốc gia, công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị tháp Phú Diên đã đạt nhiều kết quả tích cực. Các đợt tu bổ, tôn tạo đã góp phần bảo tồn các yếu tố gốc cấu thành di tích, phục hồi diện mạo kiến trúc, kéo dài tuổi thọ công trình và nâng cao giá trị thẩm mỹ, lịch sử, văn hóa của di tích. Cùng với đó, hệ thống cơ sở pháp lý và cơ chế quản lý ngày càng được hoàn thiện, tạo nền tảng vững chắc cho việc bảo vệ và phát huy giá trị di tích một cách bền vững.
Với những giá trị đặc biệt tiêu biểu về lịch sử, văn hóa, kiến trúc và khảo cổ học; đồng thời, là minh chứng độc đáo cho quá trình giao lưu, tiếp biến văn hóa và sự phát triển của nền văn hóa Champa, việc lập hồ sơ đề nghị xếp hạng bổ sung di tích kiến trúc, nghệ thuật tháp Phú Diên là di tích quốc gia đặc biệt là hết sức cần thiết, góp phần nâng cao hiệu quả công tác bảo tồn, phát huy giá trị di tích; đồng thời tạo động lực thúc đẩy phát triển du lịch văn hóa, giáo dục truyền thống và phát triển kinh tế - xã hội bền vững của địa phương.